Δύο μέτρα και δύο σταθμά – Οι ίδιοι μηχανισμοί, οι ίδιες σκιές
Σοβαρά ερωτήματα θεσμικής αξιοπιστίας εγείρονται από τα στοιχεία και τα δημοσιεύματα που αφορούν τον αγροτικό τομέα, τους ελέγχους ενισχύσεων και τη διαχείριση δημόσιου χρήματος στο πλαίσιο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η εικόνα που διαμορφώνεται δεν παραπέμπει σε μεμονωμένες αστοχίες, αλλά στην επαναλαμβανόμενη λειτουργία ενός σταθερού συστήματος επιρροής.
Σε επίπεδο φυσικών προσώπων, γνωστών παραγωγών και αγροτοσυνδικαλιστών από την Κρήτη, είναι εμφανής η διαφοροποίηση στην ένταση και την εξέλιξη των ελέγχων. Σε μία περίπτωση τα πορίσματα διαρρέουν συνεχώς και οδηγούν άμεσα σε βαριές ποινικές συνέπειες, ενώ σε άλλες – παρά την ύπαρξη σοβαρών ενδείξεων για οικονομικά ευρήματα, περιουσιακά στοιχεία και θεσμικές παραλείψεις – επικρατεί αδράνεια και σιωπή από την Αρχή για το Ξέπλυμα Χρήματος.
Την ίδια στιγμή, εταιρίες που συνδέονται με το σύστημα των αγροτικών ενισχύσεων και συνεργάζονται στενά με το Δημόσιο εμφανίζουν δυσανάλογα υψηλά υπόλοιπα μετρητών στα ταμεία τους, παρά το ότι δεν δραστηριοποιούνται στη λιανική και οι συναλλαγές τους πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος. Πρόκειται για πρακτικές που συνιστούν σαφή «red flag» συναγερμό για ορκωτούς ελεγκτές και εποπτικές αρχές, χωρίς ωστόσο να προκύπτει ουσιαστική κινητοποίηση ούτε από την ΑΑΔΕ.
Τα φαινόμενα αυτά δεν μπορούν να εξεταστούν αποσπασματικά. Εντάσσονται σε μια διαχρονική διαδρομή της αγροτικής οικονομίας: από τις επιδοτήσεις στον δανεισμό και από τον δανεισμό στη διαχείριση του χρέους. Οι κρίσεις αλλάζουν μορφή, όχι όμως και οι μηχανισμοί που τις διαχειρίζονται.
Η ΠΟΓΕΔΥ δεν προσωποποιεί τη συζήτηση ούτε υιοθετεί καταγγελτικό λόγο. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η εμπιστοσύνη των παραγωγών δεν μπορεί να αποκατασταθεί όσο παραμένει η εντύπωση πως οι ίδιοι μηχανισμοί επιρροής λειτουργούν σε κάθε φάση της αγροτικής πολιτικής, ανεξαρτήτως αλλαγών στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Η διαχείριση του αγροτικού χρέους και των ενισχύσεων δείχνουν ότι το πρόβλημα στον πρωτογενή τομέα δεν είναι συγκυριακό ούτε αφορά μεμονωμένες υποθέσεις. Αναδεικνύουν την αναπαραγωγή ενός σταθερού συστήματος επιρροής, που επανεμφανίζεται σε κάθε φάση της αγροτικής οικονομίας: από τις επιδοτήσεις, στον δανεισμό και από εκεί στη διαχείριση του χρέους.
Η βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα δεν εξαρτάται μόνο από μέτρα στήριξης. Εξαρτάται από την πεποίθηση ότι το σύστημα λειτουργεί με ισονομία, διαφάνεια και θεσμική ουδετερότητα. Χωρίς αυτά, οι κρίσεις δεν επιλύονται· απλώς ανακυκλώνονται.
