Οι ευρωβουλευτές ψηφίζουν για τη ρυθμιστική μεταρρύθμιση στον τομέα του οίνου, η οποία αποσκοπεί στη στήριξη ενός κλάδου που βρίσκεται σε κρίση. Ένα πρώτο βήμα, απαραίτητο αλλά όχι επαρκές, σύμφωνα με τις απόψεις που ακούγονται τόσο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όσο και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

«Η κρίση στον τομέα του οίνου είναι πολύ σοβαρή για να εκφράσω εδώ την πλήρη ικανοποίησή μου», επισημαίνει με επιφύλαξη ο Éric Sargiacomo.

Υπό την ψήφο των ευρωβουλευτών τέθηκε την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου, η «τροποποίηση των κανονισμών για τα γεωργικά προϊόντα όσον αφορά τους κανόνες της αγοράς και τα μέτρα στήριξης στον τομέα του οίνου και των αρωματισμένων αμπελοοινικών προϊόντων» (το λεγόμενο «πακέτο οίνου»), το οποίο συζητήθηκε τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Η εισηγήτρια του νομοθετικού σχεδίου, η Ισπανίδα ευρωβουλευτής Esther Herranz García (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα), χαιρέτισε τη «σκληρή δουλειά» που έγινε για τη μετάβαση από το κείμενο που πρότεινε η Κομισιόν τον Μάρτιο του 2025 στην πολιτική συμφωνία των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων τον Δεκέμβριο του 2025.

Την «κατάργηση της ημερομηνίας λήξης του συστήματος αδειών φύτευσης (το οποίο επρόκειτο να λειτουργήσει έως το 2045)», επισημαίνει η Esther Herranz García, τονίζοντας επίσης ότι «χαλαρώσαμε τα πρότυπα επισήμανσης (ετικέτας) για τα κρασιά που προορίζονται για εξαγωγή». Θεσμοθετήθηκε επίσης η «δυνατότητα χρηματοδότησης για την καταπολέμηση μεταδοτικών ασθενειών» (όπως η flavescence dorée), ενώ ορίστηκε ότι τα «μερικώς αποαλκοολωμένα κρασιά θα φέρουν την ένδειξη "οίνοι μειωμένης περιεκτικότητας σε αλκοόλ", καθώς επίσης αυξήθηκαν οι ενισχύσεις για «εκστρατείες προώθησης στα 9 έτη, καλύπτοντας έως και το 90% του κόστους για τους μικρούς παραγωγούς».

Τι γίνεται με την απόσταξη;

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας, Christophe Hansen, υποστηρίζει μια «νομοθεσία [που] στοχεύει στην ταχεία παροχή της αναγκαίας βοήθειας στον ευρωπαϊκό αμπελοοινικό τομέα», ο οποίος βρίσκεται «υπό πίεση», γεγονός που επιβάλλει τον «σχεδιασμό και άλλων ενισχύσεων για το μέλλον». Ήδη υπάρχουν επιπλέον αιτήματα στο τραπέζι, σημειώνει ο Γάλλος ευρωβουλευτής Éric Sargiacomo (Σοσιαλιστικό Κόμμα), ο οποίος ζητά «την έγκριση από την Επιτροπή του αιτήματος της Γαλλίας για ενεργοποίηση του αποθεματικού κρίσης υπέρ της απόσταξης. Κύριε Επίτροπε, δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα δώσετε απάντηση το συντομότερο δυνατό. Ξέρετε, υπάρχει επείγουσα ανάγκη!».

Ενώ η Γαλλία διατηρεί την πίεση και οι Γάλλοι αμπελουργοί στέλνουν τελεσίγραφο ανυπομονησίας, ο Christophe Hansen απάντησε: «Όσον αφορά την κινητοποίηση του αποθεματικού κρίσης, οι υπηρεσίες μου αναλύουν τα δεδομένα που παρείχε η γαλλική διοίκηση σε στενό διάλογο. Θα εργαστούμε πάνω στην κατάσταση, αλλά γνωρίζετε ότι το αποθεματικό κρίσης είναι μόνο 450 εκατομμύρια ευρώ για 27 κράτη μέλη και για διάφορες κρίσεις· δεν θα μπορέσουμε να κάνουμε τα πάντα, αλλά προφανώς θα αντιδράσουμε».

Περισσότερη χρηματοδότηση και ευελιξία για τους οινοπαραγωγούς

Για την αντιμετώπιση σοβαρών φυσικών καταστροφών, ακραίων καιρικών φαινομένων ή κρουσμάτων φυτικών ασθενειών, οι αμπελουργοί θα λάβουν πρόσθετη στήριξη. Το κείμενο προβλέπει επίσης τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για τη διαδικασία της «εκρίζωσης». Το εθνικό ανώτατο όριο πληρωμών για την απόσταξη οίνου και τον πρώιμο τρύγο θα οριστεί στο 25% των συνολικών διαθέσιμων κονδυλίων ανά κράτος μέλος.

Αποχρώσεις και αντιδράσεις

Αν και η πλειοψηφία των ομιλητών αναμένει την έγκριση του πακέτου οίνου, οι δηλώσεις τους παραμένουν συγκρατημένες. Για παράδειγμα, ο Γάλλος ευρωβουλευτής Gilles Pennelle (Εθνική Συσπείρωση) επισημαίνει «ορισμένα ικανοποιητικά μέτρα» σε ένα κείμενο που όμως «δεν θα φέρει τις αναμενόμενες λύσεις», διότι «η εκρίζωση των αμπελιών δεν μπορεί να είναι η μόνη λύση» και «η αποαλκοολοποίηση ενός προϊόντος που δυστυχώς θα συνεχίσουμε να αποκαλούμε κρασί δεν είναι επίσης η λύση». Ο ίδιος υποστήριξε ότι πρέπει να σταματήσει «η ποινικοποίηση της κατανάλωσης κρασιού, τα πρότυπα και οι απαγορεύσεις ορισμένων προϊόντων απαραίτητων για το αμπέλι, καθώς και η περιφρόνηση των αμπελοοινικών συμφερόντων στον εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φέρει τεράστια ευθύνη στην κρίση».

«Είμαι περήφανη που ψηφίζω ένα κείμενο που αρχίζει να απαντά στις ανησυχίες που βίωνα ως παραγωγός σταφυλιών»

Η Ιταλίδα ευρωβουλευτής Cristina Guarda (Πράσινοι), η οποία είναι και η ίδια αγρότισσα, χαιρέτισε την επίλυση του «ιστορικού προβλήματος της ενίσχυσης για την προώθηση των οίνων εκτός ΕΕ. Μέχρι σήμερα ήταν αδύνατο για τις μικρές δομές να ανταπεξέλθουν στους κανόνες που ευνοούσαν τους μεγάλους». Αν και «η νέα ρύθμιση δεν φιλοδοξεί να θέσει τέλος στην κρίση, σκοπεύει να τη μετριάσει λίγο», διευκρινίζει ο Βέλγος ευρωβουλευτής Benoit Cassart (Renew), σημειώνοντας ότι το σύνολο των μέτρων θα πρέπει να συμβάλει, ελπίζουμε, στην ανάκτηση της κερδοφορίας του κλάδου.

Αναφέροντας ως θετικά σημεία την «ευκολία πρόσβασης στην εκρίζωση, στον πράσινο τρύγο και στην απόσταξη κρίσης», ο Γάλλος ευρωβουλευτής Arash Saeidi (Ανυπότακτη Γαλλία) προειδοποιεί ότι για τις νέες ενισχύσεις στον οινοτουρισμό πρέπει να διασφαλιστεί ότι «θα ωφελήσουν πρωτίστως τους οινοπαραγωγούς και δεν θα καρπωθούν από τουριστικούς φορείς ή μεγάλους βιομηχανικούς ομίλους». Συμμερίζεται επίσης τις επικρίσεις για τους αποαλκοολομένους οίνους: «αυτή η ονομασία συμβάλλει στην αλλοίωση του κρασιού, βασίζεται σε ενεργοβόρες και συχνά χημικές διαδικασίες και συντηρεί μια σύγχυση σχετικά με την απουσία επιπτώσεων στην υγεία, ειδικά στους νέους».

Υπέρβαση της τρέχουσας κρίσης

Πεπεισμένη ότι η συμφωνία προσφέρει λύσεις, η εισηγήτρια Esther Herranz García εξέφρασε τη λύπη της που δεν μπόρεσαν να προστεθούν μέτρα «όπως η πολυετής ευελιξία για την Κοινή Οργάνωση Αγοράς (ΚΟΑ) οίνου ή η χρηματοδότηση της εκρίζωσης από το αποθεματικό κρίσης». Αυτές είναι προτάσεις που η Ισπανίδα ευρωβουλευτής προτίθεται να επαναφέρει κατά τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ μετά το 2027). Ο Christophe Hansen σημείωσε τα αιτήματα «ιδίως για την εισαγωγή ενός σαφούς συμβόλου που να διευκρινίζει τον κωδικό QR συστατικών/διατροφής στην ετικέτα, πιθανές διοικητικές απλουστεύσεις για τις άδειες επαναφύτευσης και τους μηχανισμούς προκαταβολών των στρατηγικών σχεδίων της ΚΑΠ».

Ωστόσο, ο Επίτροπος παραμένει αρνητικός σε οικονομικές αλλαγές για την οριστική εκρίζωση*: «Πρέπει να σας το πω ξεκάθαρα, προτιμώ να χρησιμοποιούμε το δημόσιο χρήμα, εθνικό ή ευρωπαϊκό, όχι για να καταστρέφουμε τόσο όμορφα τοπία και αμπελώνες, αλλά για να αξιοποιούμε τις ευκαιρίες της αγοράς» επενδύοντας στην προώθηση και τις εξαγωγές. Κατέληξε λέγοντας ότι «αυτό το νομοθετικό εργαλείο είναι απαραίτητο διότι πρέπει να προσφέρουμε επείγουσα στήριξη. Σας διαβεβαιώνω ότι ήδη ξεκινήσαμε τις εργασίες για τις εκτελεστικές διατάξεις».

Η προσωρινή συμφωνία πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προτού τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες.

* Σημείωση: Αναγνωρίζει ωστόσο ότι είναι ανοιχτός σε διάλογο για μια εξαίρεση σχετικά με τον προσανατολισμό των τιμών του χύμα οίνου, αν και προειδοποιεί ότι πρόκειται για εργαλείο που θέλει προσοχή για να μην αποβεί εις βάρος των παραγωγών.

Σε τέσσερις συλλήψεις για τρεις διαφορετικές περιπτώσεις παραβίασης των μέτρων για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, προχώρησαν οι αστυνομικές αρχές στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας.

Όλες οι περιπτώσεις αφορούν στη βόσκηση κοπαδιών έξω από τις σταβλικές εγκαταστάσεις.

Οι συλλήψεις έγιναν στην ευρύτερη περιοχή της Ελασσόνας και στον Τύρναβο.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ)έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει την υγειονομική περίθαλψη, κυρίως σε ό,τι αφορά τις απεικονιστικές εξετάσεις, την υποστήριξη κλινικών αποφάσεων, τη διαλογή περιστατικών και τη μείωση της γραφειοκρατίας. «Κερδίζουμε ταχύτητα, συνέπεια και καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων, με την ΤΝ ως εργαλείο υποστήριξης, όχι ως αντικαταστάτη του γιατρού. Στο μέλλον αναμένεται περισσότερη εξατομίκευση της θεραπείας, πιο προληπτική φροντίδα (έγκαιρες προειδοποιήσεις) και “ έξυπνες” ροές εργασίας που εκτελούν ασφαλείς εργασίες με ανθρώπινη έγκριση». Τα παραπάνω επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Σεραφείμ, συγγραφέας του βιβλίου, με τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγειονομική Περίθαλψη - Μια μη τεχνική ματιά στο μέλλον της ιατρικής», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Ο κ. Σεραφείμ σπούδασε Επιστήμη Υπολογιστών (Computer Science) στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και εργάστηκε στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ίδρυσε δύο εταιρείες πληροφορικής. Σκεπτόμενος τι θα μπορούσε να επιτύχει και τι θα έπρεπε να επιτύχει η τεχνολογία, στράφηκε στην υγειονομική περίθαλψη και σχεδίασε συστήματα που βασίζονται σε αισθητήρες και έξυπνες πλατφόρμες, που επέτρεψαν σε ασθενείς με άνοια και Αλτσχάιμερ να ζουν ανεξάρτητα. Όπως αναφέρει ο κ. Σεραφείμ, το έργο του επικεντρώθηκε στη μελέτη της συμπεριφοράς ασθενών με άνοια/Αλτσχάιμερ σε νοσοκομειακά περιβάλλοντα και στο σπίτι, με στόχο πρακτικές λύσεις που ενισχύουν την ασφάλεια. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνεται ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, που ειδοποιεί φροντιστές, όταν ένας ασθενής επιχειρεί να βγει από το δωμάτιό του χωρίς επίβλεψη, μειώνοντας τον κίνδυνο πτώσεων.

Τα οφέλη της ΤΝ στο χώρο της υγειονομικής περίθαλψης

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τα οφέλη της ΤΝ στον χώρο της υγειονομικής περίθαλψης, αναφέρει ότι στα οφέλη για τους ασθενείς περιλαμβάνεται η πιο έγκαιρη και συχνά πιο συνεπής διάγνωση, καλύτερη ασφάλεια (για παράδειγμα, προειδοποιήσεις για αλληλεπιδράσεις φαρμάκων ή επιδείνωση), ταχύτερη πρόσβαση μέσω καλύτερης διαλογής και καλύτερων ροών, καθώς και πιο εξατομικευμένη παρακολούθηση. Όσον αφορά τα οφέλη για τους επαγγελματίες Υγείας, αναφέρει ότι η ΤΝ μπορεί να λειτουργήσει ως υποστήριξη αποφάσεων, να μειώσει τη γραφειοκρατία μέσω σύνοψης φακέλου και τεκμηρίωσης, να βοηθήσει στην προτεραιοποίηση εξετάσεων και περιστατικών και να βελτιώσει την αξιοποίηση πόρων.

Ο κ. Σεραφείμ αναφέρει ότι, σε μεγάλο βαθμό, η ΤΝ μπορεί να συμβάλει και σε πιο ακριβείς διαγνώσεις, κυρίως σε συγκεκριμένες εργασίες, όπως η απεικόνιση, λειτουργώντας ως «δεύτερος έλεγχος» και ενισχύοντας τον έγκαιρο εντοπισμό. Επιπλέον, μπορεί να υποστηρίξει θεραπείες «κομμένες στα μέτρα του ασθενούς», μέσω καλύτερης διαστρωμάτωσης κινδύνου και επιλογής θεραπείας από συνδυασμό δεδομένων. Χρησιμοποιείται, επίσης, για τον καθορισμό της πρόγνωσης, την εξατομίκευση της θεραπείας και τη λήψη αποφάσεων για πρωτογενή ή δευτερογενή πρόληψη, ειδικά σε καρδιολογικές παθήσεις και καρκίνο. Στη χειρουργική, όπως σημειώνει, σε επιλεγμένα πεδία μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερο επεμβατικές προσεγγίσεις, μέσω καλύτερου σχεδιασμού, πλοήγησης και ρομποτικής υποβοήθησης. Παράλληλα, μπορεί να επιταχύνει την έρευνα και τις κλινικές δοκιμές, με ταχύτερη ανάλυση δεδομένων, καλύτερη επιλογή συμμετεχόντων και πιο αποδοτικό σχεδιασμό μελετών.

Οι κίνδυνοι από την αλόγιστη χρήση της ΤΝ

Ωστόσο, ο ίδιος προειδοποιεί για τους κινδύνους της αλόγιστης χρήσης της ΤΝ από μη ειδικούς. Όπως τονίζει, υπάρχει ο κίνδυνος λάθους αυτοδιάγνωσης και καθυστέρησης στην αναζήτηση ιατρικής βοήθειας, είτε λόγω ψευδούς καθησυχασμού, είτε λόγω αδικαιολόγητου πανικού. Επίσης, αναφέρεται στον κίνδυνο επικίνδυνων αποφάσεων για φάρμακα, όπως δοσολογία, αλληλεπιδράσεις ή διακοπή θεραπείας χωρίς ιατρική καθοδήγηση, αλλά και στην υπερεμπιστοσύνη σε «πειστικές» απαντήσεις, που εφαρμόζονται λανθασμένα και όχι στο σωστό πλαίσιο.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στο ζήτημα της ιδιωτικότητας, επισημαίνοντας ότι τα δεδομένα υγείας αποτελούν «ειδικής κατηγορίας» δεδομένα στο πλαίσιο του GDPR, ενώ αναφέρεται και στη μεροληψία, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε άνιση απόδοση των συστημάτων σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Παράλληλα, επισημαίνει κινδύνους ασφάλειας και κακόβουλης παραπλάνησης, όπως περιπτώσεις εξαπάτησης με «ιατρικό» ύφος ή χρήση μη ελεγμένων εργαλείων.

Σε επίπεδο ηθικής, όπως σημειώνει, κεντρικά ζητήματα είναι η ασφάλεια του ασθενούς, η διαφάνεια (να είναι σαφές ότι χρησιμοποιείται ΤΝ και ποια είναι τα όριά της), η δικαιοσύνη, η συναίνεση και η εμπιστευτικότητα. Σε νομικό επίπεδο, αναφέρει ότι πολλά συστήματα ΤΝ στην Υγεία εντάσσονται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο «υψηλού κινδύνου» του AI Act, γεγονός που συνεπάγεται απαιτήσεις διαχείρισης κινδύνου, τεκμηρίωσης και ανθρώπινης εποπτείας.

Σχετικά με το ερώτημα, αν η ΤΝ θα οδηγήσει σε απώλεια θέσεων εργασίας στον χώρο της Υγείας, ο κ. Σεραφείμ εκτιμά ότι η πιο ρεαλιστική εικόνα είναι η ανακατανομή εργασιών. Όπως αναφέρει, η αυτοματοποίηση αναμένεται να επηρεάσει περισσότερο διοικητικές και «ρουτίνας» διαδικασίες, όπως τεκμηρίωση, κωδικοποίηση, προεγκρίσεις, ραντεβού και διαχείριση ροών. Αντίθετα, στη διάγνωση και στις θεραπευτικές αποφάσεις, η ΤΝ είναι πιθανότερο να λειτουργήσει ενισχυτικά, καθώς απαιτούνται κλινικό πλαίσιο, ευθύνη και ανθρώπινη κρίση. Παράλληλα, όπως σημειώνει, θα δημιουργηθούν νέοι ρόλοι και δεξιότητες, όπως έλεγχος ποιότητας και ασφάλειας των συστημάτων και κλινική επικύρωση.

Σε ερώτηση για το αν η ΤΝ θα κάνει την Υγεία πιο ανθρώπινη ή πιο απρόσωπη, ο κ. Σεραφείμ απαντά ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κάνει την Υγεία πιο ανθρώπινη, αν μειώσει τη γραφειοκρατία και δώσει περισσότερο χρόνο στον ασθενή, αλλά μπορεί να γίνει πιο απρόσωπη όταν υποκαθιστά την ανθρώπινη επικοινωνία ή εφαρμόζεται χωρίς σαφή όρια και εποπτεία».

ΑΠΕ-ΜΠΕ