Μέχρι σήμερα σχεδόν 225 δισ. ευρώ έχουν ήδη εκταμιευθεί στα κράτη-μέλη από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), που βρίσκεται στα μισά της διάρκειας ζωής του. Αυτό επισημαίνει η έκθεση της Επιτροπής για την ενδιάμεση αξιολόγηση του RRF - βασικό εργαλείο του Ταμείου Ανάκαμψης (NextGenerationEU), ύψους 800 δισ. ευρώ.

Παρουσιάζοντας την ενδιάμεση αξιολόγηση του RRF, ο επίτροπος Οικονομίας, Πάολο Τζεντιλόνι, τόνισε ότι «έχει επιτευχθεί πρόοδος» και «μέχρι στιγμής έχουν γίνει πολλά», αλλά παραδέχτηκε ότι υπάρχει πάντα περιθώριο βελτίωσης. Όπως είπε, το RRF έχει λίγο λιγότερο από τρία χρόνια ζωής, μέχρι τον Ιούνιο του 2026, και «από πολλές απόψεις το δεύτερο μισό του δρόμου θα είναι πιο δύσκολο από το πρώτο, καθώς τώρα οι επενδύσεις φτάνουν στο κρίσιμο στάδιο της υλοποίησή τους».

To RRF ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 2021 και έχει τον διπλό στόχο της αλληλεγγύης: να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανακάμψουν από την πανδημία COVID-19 και να αποφευχθεί ο κίνδυνος απόκλισης στην ανάπτυξη μεταξύ των κρατών μελών.

Όπως τόνισε ο Π. Τζεντιλόνι, τα σχέδια ανάκαμψης έχουν καταφέρει να περιορίσουν την απόκλιση στην ανάπτυξη μεταξύ των κρατών μελών. «Η κοινή επενδυτική ώθηση από το RRF υποστηρίζει την ανοδική οικονομική σύγκλιση στην ΕΕ», ανέφερε και σημείωσε ότι με βάση τον ρυθμό ανάπτυξης στην ΕΕ φαίνεται ξεκάθαρα ότι οι εκταμιεύσεις από το RRF είχαν ισχυρότερα αποτελέσματα στα νότια και ανατολικά κράτη μέλη από ό,τι στα βόρεια και δυτικά με σχετικά υψηλότερα επίπεδα ΑΕΠ.

Όσον αφορά το μέλλον, ο Π. Τζεντιλόνι τόνισε ότι με βάση το οικονομικό μοντέλο προσομοίωσης της Επιτροπής, εκτιμάται ότι το NextGenerationEU έχει τη δυνατότητα να αυξήσει το πραγματικό ΑΕΠ της ΕΕ έως και 1,4% το 2026, σε σύγκριση με ένα σενάριο χωρίς NGEU. Πρόσθεσε, επίσης, ότι τα ευεργετικά αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων που θεσπίζονται μέσω του RRF, θα γίνουν αισθητά σταδιακά τα επόμενα χρόνια.

Ο Π. Τζεντιλόνι επισήμανε ότι το RRF έφερε μια νέα διάσταση στα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, διότι η χρηματοδότηση των επενδύσεων εξαρτάται από την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων. Όλα τα σχέδια απαιτείται να αντιμετωπίζουν «το σύνολο ή ένα σημαντικό μερίδιο των συστάσεων ανά χώρα (CSR). Μετά από δύο χρόνια εφαρμογής του RRF, το μερίδιο των συστάσεων που σημειώθηκε πρόοδος αυξήθηκε μεταξύ 2021-2023 από 52% σε 69%, τονίζει η έκθεση.

Επιπλέον, ο Ιταλός επίτροπος τόνισε ότι το RRF διαδραμάτισε βασικό ρόλο στη διατήρηση των δημοσίων επενδύσεων. Με βάση τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Κομισιόν, ο δείκτης δημοσίων επενδύσεων της ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί στο 3,5% του ΑΕΠ το 2025, από 3% το 2019. Και περίπου το ήμισυ αυτής της αύξησης σχετίζεται με τη χρηματοδότηση του RRF.

Σύμφωνα με την έκθεση, μέχρι το τέλος του 2023 περισσότερα από 1.150 ορόσημα και στόχοι είχαν αξιολογηθεί από την Επιτροπή ως ικανοποιητικά. Η επίτευξη αυτών των βημάτων στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων οδήγησε σε θετικές αλλαγές και απτά αποτελέσματα επί τόπου.

Με τη βοήθεια του RRF, για παράδειγμα, εξοικονομήθηκαν πάνω από 28 εκατ. μεγαβατώρες (MWh) στην κατανάλωση ενέργειας. Πάνω από 5,6 εκατ. επιπλέον νοικοκυριά έχουν πλέον πρόσβαση στο Διαδίκτυο μέσω δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας και σχεδόν 9 εκατ. άνθρωποι έχουν επωφεληθεί από μέτρα προστασίας από καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα, όπως πλημμύρες και πυρκαγιές.

Μέχρι σήμερα, σχεδόν 225 δισ. ευρώ από κονδύλια RRF έχουν ήδη εκταμιευθεί στα κράτη μέλη, ενώ 67 δισ. ευρώ εκταμιεύθηκαν ως προχρηματοδότηση για την έναρξη της υλοποίησης μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων και την άμβλυνση των βραχυπρόθεσμων επιπτώσεων πρώτα της κρίσης COVID-19 και στη συνέχεια της ενεργειακής κρίσης στους προϋπολογισμούς των κρατών μελών.

Μέχρι το τέλος του 2023 το Συμβούλιο είχε εγκρίνει αναθεωρημένα σχέδια για τις 27 χώρες, για να μεγιστοποιήσει τον αντίκτυπό τους σε ένα μεταβαλλόμενο πλαίσιο. Τα σχέδια αναθεωρήθηκαν για να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών της ενέργειας μετά τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τον υψηλό πληθωρισμό και τις διακοπές της εφοδιαστικής αλυσίδας. Στην Ελλάδα, τη Σλοβενία και την Κροατία, τα σχέδια επικαιροποιήθηκαν επίσης και για να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, οι οποίες, εκτός από τον ανθρώπινο πόνο που προκάλεσαν, κατέστησαν δύσκολη την εφαρμογή ορισμένων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων.

Αυτές οι αναθεωρήσεις των εθνικών σχεδίων αύξησαν σημαντικά το μέγεθος της στήριξης της ΕΕ για τις οικονομίες με σχεδόν 150 δισ. ευρώ. Αυτό περιλαμβάνει πρόσθετη χρηματοδότηση για 23 κεφάλαια του REPowerEU και 125,5 δισ. ευρώ σε πρόσθετη δανειακή στήριξη. Συνολικά, το RRF πρόκειται να χορηγήσει χρηματοδοτική στήριξη 650 δισ. ευρώ στην οικονομία της ΕΕ.

Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Βλάντις Ντομπρόβσκις δήλωσε: «Από τότε που ιδρύθηκε, το RRF μεταμορφώνει τις οικονομίες και τις κοινωνίες σε όλη την Ευρώπη για να τις καταστήσει πιο βιώσιμες, να ενισχύσει τη συνολική μας ανθεκτικότητα και να προωθήσει την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Αυτή η ενδιάμεση αξιολόγηση δείχνει ότι η καινοτόμος προσέγγισή της που βασίζεται στις επιδόσεις φέρνει πραγματικά αποτελέσματα επί τόπου, με αρκετή ευελιξία ώστε να προσαρμοστεί σε νέες προκλήσεις, όπως ο πληθωρισμός και τα ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας. Καθώς το RRF εισέρχεται στο δεύτερο μισό της ζωής του, υπάρχουν διδάγματα που πρέπει να αντληθούν και ακούμε προσεκτικά τους ανθρώπους, τις επιχειρήσεις και τα κράτη μέλη, ώστε να μπορέσουμε να βελτιώσουμε περαιτέρω την εφαρμογή του».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δίωρη τηλεδιάσκεψη με την Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδος είχε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Λευτέρης Αυγενάκης. Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης έγινε εποικοδομητική συζήτηση για την εφαρμογή του νόμου που ψηφίσθηκε πρόσφατα στη Βουλή και με τον οποίο ορίζεται η ίδρυση Αγροτικών Τμημάτων στα Επιμελητήρια της χώρας.

Ο Υπουργός ευχαρίστησε τον πρόεδρο της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας, Γιάννη Μασούτη για τη στήριξη που προσέφερε στην προσπάθειά του για ίδρυση Τμημάτων Αγροτών στα Επιμελητήρια της χώρας, αλλά και όλους τους προέδρους των Επιμελητηρίων που συμμετείχαν στην τηλεδιάσκεψη για τη συμβολή τους στη διαμόρφωση του πλαισίου που διέπει τα Αγροτικά Τμήματα. Όπως τόνισε ο ΥπΑΑΤ, «μετά από παλινωδίες πολλών ετών, με συντονισμένες προσπάθειες και ισχυρές πρωτοβουλίες, το θεσμικό πλαίσιο για την ίδρυση Αγροτικών Τμημάτων στα Επιμελητήρια, είναι γεγονός κι περιλαμβάνεται στο τελευταίο νομοσχέδιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Ν. 5087/2024, άρθρα 50 έως και 52. Η συνεργασία με τη Διοίκηση της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος και φυσικά με τους Προέδρους των 59 Επιμελητηρίων της χώρας μας είναι επιβεβλημένη και πρέπει να εντατικοποιηθεί, όπως συμφωνήσαμε κατά τη διάρκεια της 2ωρης διαδικτυακής μας συνάντησης».

Στη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης τέθηκαν αρκετά ερωτήματα, λύθηκαν πολλές απορίες ενώ εξέφρασαν όλοι την ικανοποίησή τους γιατί μέσα από ένα ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο προχωρά ολοταχώς η ίδρυση Αγροτικών Τμημάτων, που ανοίγει την πόρτα της επιχειρηματικότητας στον πρωτογενή τομέα.

Η εκτίμηση, που διατυπώθηκε είναι πως, μέσα στο επόμενο 3μηνο, θα μετράμε τουλάχιστον 20-25 Αγροτικά Τμήματα.

Ταυτόχρονα, αναμένεται από την Κ.Ε.Ε.Ε. να συγκροτηθεί Επιτροπή για την επεξεργασία των προδιαγραφών που θα αφορούν στη σύσταση και στη λειτουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αγροτών.

Αυτοψία στην περιφερειακή οδό της Θεσσαλονίκης, όπου θα κατασκευαστεί η υπερυψωμένη οδική αρτηρία (flyover) πραγματοποίησε ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης.

«Flyover. Ή αλλιώς πως να δυσκολέψεις με μια κίνηση τη ζωή μιας πόλης! Στη Θεσσαλονίκη με τα τόσα προβλήματα στα μέσα μαζικής μεταφοράς, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αποφάσισε να κάνει ένα ακόμα πείραμα» σημείωσε ο κ. Ανδρουλάκης.

Το flyover ξεκίνησε δίχως να υλοποιηθεί στο σύνολο του το master plan, που είχε εγκριθεί το 2012. Ο εξωτερικός οδικός δακτύλιος, που η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αποφάσισε να μην κατασκευάσει, θα αποφόρτιζε σημαντικά την κυκλοφοριακή κίνηση, που εδώ και τέσσερις μήνες είναι ανυπόφορη για τους κατοίκους της Θεσσαλονίκης.

Αναζητείται μια λογική απάντηση γιατί ενώ προωθήθηκε η μελέτη του εξωτερικού οδικού δακτυλίου, σήμερα η κυβέρνηση  αποφάσισε να εφαρμόσει ένα αποσπασματικό  μέρος του έργου, το flyover,  και μάλιστα το πιο ανώριμο σε επίπεδο μελετών.

«Αυτή η κατάσταση οφείλεται στο ότι η κυβέρνηση έχει μια προτεραιότητα: Να υπηρετεί ισχυρά οικονομικά συμφέροντα και όχι τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών της Θεσσαλονίκης» ανέφερε ο κ. Ανδρουλάκης.

Ο Γραμματέας Υποδομών του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Δημήτρης Σαρηγιάννης, επισήμανε στον κ. Ανδρουλάκη το τμήμα του έργου στο ύψος των Μετεώρων του Δήμου Νεάπολης-Συκεών όπου η προμελέτη προβλέπει την κατασκευή τούνελ μέσω του οποίου θα διέρχεται η υφιστάμενη οδός. Παρέμβαση ιδιαίτερα απαιτητική που εγείρει ερωτηματικά για το πως θα εξασφαλιστεί παράλληλα με την κατασκευή του έργου η υπάρχουσα κυκλοφορία.

Την αξιοποίηση κονδυλίων 2 δις ευρώ προβλέπει ο επιχειρησιακός σχεδιασμός του ΠΑΑ κατά την μεταβατική περίοδο 2021- 2022, με μέτρα στήριξης των νέων κτηνοτρόφων ή Σχέδια Βελτίωσης, εγγειοβελτιωτικά έργα, έργα αγροτικής οδοποιίας, μέτρα για την ενίσχυση της ποιότητας στην παραγωγή και νέα ευέλικτα χρηματοδοτικά εργαλεία. Σε αυτά τα μέτρα πρέπει να συμπεριληφθούν και τα προγράμματα που βρίσκονται σε εξέλιξη για την προστασία του περιβάλλοντος, όπως για τη βιολογική παραγωγή ύψους 705 εκατ. ευρώ, τη μείωση των νικτρικών ύψους 150 εκατ. ευρώ, για την ευζωία των ζώων ύψους 45 εκατ. ευρώ, καθώς και μέτρα για τη στήριξη του γεωργικού εισοδήματος, όπως η εξισωτική αποζημίωση ύψους 250 εκατ. ευρώ.

Αναλυτικά τα ποσά και οι δράσεις καταγράφονται σε απάντηση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε Αναφορά που κατέθεσε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Γ. Γαβρήλος.

Επίσης, για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των πρόσφατων θεομηνιών στο πλαίσιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2022, προβλέπεται το Μέτρο 5.2 «Επενδύσεις αποκατάστασης των ζημιών που προκαλούνται στο γεωργικό κεφάλαιο (φυτικό, ζωικό, και πάγιο) από φυσικά φαινόμενα, δυσμενείς καιρικές συνθήκες και καταστροφικά γεγονότα», μέσω του οποίου παρέχεται στήριξη στους παραγωγούς (φυσικά και νομικά πρόσωπα, συνεταιρισμούς) και λοιπούς φορείς (ΤΟΕΒ) να αποκαταστήσουν το παραγωγικό δυναμικό των γεωργικών εκμεταλλεύσεών τους (γεωργικές καλλιέργειες, ζωικό κεφάλαιο και υποδομές).

Η ένταση ενίσχυσης για τις εν λόγω επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις ανέρχεται έως 100%. Το Μέτρο διαθέτει πόρους της τάξης των 45 εκατ. ευρώ δημόσια δαπάνη και την ευθύνη εφαρμογής του έχει αναλάβει ο ΕΛΓΑ.

Ήδη, ανακοινώθηκε από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Λευτέρη Αυγενάκη, η ενεργοποίηση του συγκεκριμένου Μέτρου για την αγορά ζωικού κεφαλαίου, καθώς και τη χρηματοδότηση δημιουργίας νέων σταβλικών εγκαταστάσεων.

Παράλληλα, έχει ενεργοποιηθεί και το Εθνικό Στρατηγικό μας Σχέδιο (ΣΣ ΚΑΠ) για την περίοδο 2023-2027, το οποίο εγκρίθηκε από την Ε.Ε. τον Νοέμβριο 2022 και στο οποίο έχουν διευρυνθεί και εμπλουτιστεί περαιτέρω οι αναπτυξιακές παρεμβάσεις σε συνδυασμό με τις περιβαλλοντικές – κλιματικές (οικολογικά προγράμματα) και κοινωνικές δράσεις, ώστε να παρέχουν πρόσθετες δυνατότητες και προοπτικές.

Σε αυτό το πλαίσιο, μεταξύ άλλων μέτρων για τη συνολικότερη αναδιάρθρωση του ΕΛΓΑ, εξετάστηκε και η δυνατότητα αξιοποίησης των διαθέσιμων από τη νέα ΚΑΠ εργαλείων διαχείρισης κινδύνων [Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2021/2115, άρθρο 76], όπως η επιδότηση ασφαλίστρου για την κάλυψη ζημιών στην αγροτική παραγωγή από κινδύνους υψηλού ρίσκου. Σχετική πρόταση περιλήφθηκε στην 1^η τροποποίηση του ΣΣ ΚΑΠ και υποβλήθηκε προς έγκριση στις υπηρεσίες της Ε. Επιτροπής.

Επίσης, όπως αναφέρει ο ΥπΑΑΤ, από το ΠΑΑ 2014-2020 υλοποιούνται σημαντικές παρεμβάσεις όπως αυτή που αφορά στον εκσυγχρονισμό γεωργο-κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων και καθετοποιήσεις μονάδων στα μέτρα των σχεδίων βελτίωσης (έχει ήδη προκηρυχθεί με 316 εκατ. € και υπερδεσμεύσει επιπλέον πόρους, ύψους 300 εκατ. €) και της μεταποίησης (έχει ήδη προκηρυχθεί με 150 εκατ. € για επενδύσεις άνω των 600 χιλ. € και έχουν υπερδεσμευτεί επιπλέον πόροι, ύψους 300 εκατ. €, για εντάξεις έργων που υλοποιούνται) αντίστοιχα. Επίσης, υλοποιούνται γεωργοπεριβαλλοντικές δράσεις, όπως π.χ. οι δράσεις για τη βιολογική γεωργία και την κτηνοτροφία, τη διατήρηση των σπάνιων φυλών ζώων, τη γενετική βελτίωση ζώων κ.λπ.

Επιπλέον, ολοκληρώθηκαν οι εντάξεις στο μέτρο των Γεωργικών Συμβουλών με 94 εκατ. €, μέσω του οποίου θα παρέχονται δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες σε γεωργούς και κτηνοτρόφους.

Στο πλαίσιο του ΠΑΑ 2014-2022, ενεργοποιήσαμε έκτακτο Μέτρο (Μέτρο 22) για τη χορήγηση ενίσχυσης στην κτηνοτροφία για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την Ουκρανική κρίση, με πόρους 98,3 εκατ. €, σημαντικά αυξημένους σε σχέση με το αρχικά προβλεπόμενο ποσό, ύψους 89 εκατ. €. Η καταβολή της εν λόγω έκτακτης ενίσχυσης στους δικαιούχους κτηνοτρόφους ολοκληρώθηκε το α΄ τρίμηνο του 2023.

Τέλος ειδική, αναλυτική αναφορά γίνεται στην πολιτική στήριξης της τιμής του αιγοπρόβειου γάλακτος και στους σαρωτικούς ελέγχους που διενεργούνται στα γαλακτοκομικά προϊόντα.