Οι ηγεσίες αλλάζουν, η απαξίωση των γεωτεχνικών μένει

Το νέο πολυσέλιδο σχέδιο νόμου του ΥπΑΑΤ επιβεβαιώνει με τον πιο καθαρό τρόπο ότι, παρά τις αλλαγές προσώπων, η πολιτική απέναντι στους γεωτεχνικούς παραμένει ίδια.

Δεκάδες άρθρα, νέες πλατφόρμες, πληροφοριακά συστήματα και εξουσιοδοτικές διατάξεις. Για τα πάγια θεσμικά και εργασιακά αιτήματα των γεωτεχνικών, όμως, ούτε μία ουσιαστική ρύθμιση.

Ούτε θεσμική και νομική προστασία των ελεγκτών. Ούτε ελεγκτική αποζημίωση. Ούτε λύση στα εκτός έδρας και τα πρόσθετα τέλη. Ούτε ουσιαστική ενίσχυση των υποστελεχωμένων γεωτεχνικών υπηρεσιών.

Και το κυριότερο: ούτε καν ζητήθηκαν οι προτάσεις των θεσμικών εκπροσώπων των γεωτεχνικών, όπως είχε δεσμευτεί η κυβέρνηση.

Αυτό δεν είναι παράλειψη. Είναι συνειδητή πολιτική απαξίωση.

Την ίδια στιγμή, στο όνομα του «ψηφιακού μετασχηματισμού» της αλιείας, προωθείται ένα εκτεταμένο σύστημα με πλήθος υποσυστημάτων, μητρώων, εφαρμογών και διαλειτουργικοτήτων. Η αναγκαιότητα ενός σύγχρονου ψηφιακού συστήματος είναι αυτονόητη και αποτελεί ανάγκη. Το πραγματικό ερώτημα όμως είναι άλλο: ποιος θα το σχεδιάσει, ποιος θα το υλοποιήσει, με ποιες διαδικασίες και με ποιες εγγυήσεις διαφάνειας.

Η ΠΟΓΕΔΥ δεν θα επιτρέψει μια πραγματική ανάγκη να μετατραπεί σε πεδίο προνομιακών αναθέσεων σε “ημετέρους” ή σε πρόσωπα που συνδέονται με πολιτικά και διοικητικά κέντρα, κατά πρακτικές που έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρά ερωτήματα σε άλλους δημόσιους φορείς.

Η χώρα έχει ήδη πληρώσει ακριβά το μοντέλο όπου η πραγματική διοικητική ικανότητα υποκαθίσταται από πληροφοριακά συστήματα, αναδόχους, τράπεζες, «ευεργέτες» και αδιαφανείς αλυσίδες ευθύνης.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το άρθρο 52. Αντί η πολιτική ηγεσία να εξηγήσει γιατί οι κτηνιατρικές υπηρεσίες παραμένουν υποστελεχωμένες και γιατί δεν υπάρχει επαρκής μόνιμος μηχανισμός αντιμετώπισης των επιζωοτιών, επιλέγει να διευρύνει τη δεξαμενή του προσωπικού που μπορεί να μετακινείται υποχρεωτικά.

Στους κτηνιάτρους προστίθενται πλέον γεωπόνοι, ιχθυολόγοι και άλλες ειδικότητες, με μετακινήσεις που προβλέπονται κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης, ενώ η μη συμμόρφωση συνδέεται με πειθαρχικό παράπτωμα.

Με απλά λόγια: Δεν προσλαμβάνουμε το αναγκαίο προσωπικό. Δεν στελεχώνουμε τις υπηρεσίες. Δεν οργανώνουμε μόνιμο μηχανισμό κρίσεων. Παίρνουμε όποιον γεωτεχνικό βρούμε διαθέσιμο και τον στέλνουμε εκεί όπου απέτυχε ο κρατικός σχεδιασμός.

Οι γεωπόνοι και οι ιχθυολόγοι δεν είναι εφεδρικοί κτηνίατροι.

Και οι γεωτεχνικοί δεν είναι αναλώσιμο υλικό ενός Υπουργείου που τους θυμάται μόνο όταν πρέπει να φορτωθούν ελέγχους, ευθύνες και μετακινήσεις.

Αν υπάρχει εθνική ανάγκη, απαιτούνται στελέχωση, εκπαίδευση, σαφές καθηκοντολόγιο, μέσα προστασίας, νομική κάλυψη και οικονομική αποζημίωση. Όχι πειθαρχικές απειλές απέναντι σε εκείνους που η ίδια η Πολιτεία «εκθειάζει» όταν τους χρειάζεται, αλλά τους αντιμετωπίζει ως αναλώσιμους μόλις έρθει η ώρα να αναλάβει τις δικές της ευθύνες.

Η εικόνα του νομοσχεδίου είναι τελικά ξεκάθαρη: Για τις ψηφιακές εφαρμογές, θεσμικός χώρος χωρίς όριο. Για τους γεωτεχνικούς, ούτε μία λύση. Και όταν ξεσπά η κρίση, υποχρεωτικές μετακινήσεις και πειθαρχικά.

Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι κυνική ομολογία κυβερνητικής αποτυχίας.

Στο ίδιο νομοσχέδιο, με το άρθρο 70, επιχειρείται να διατηρηθούν σε ισχύ παλαιές διαδικαστικές πράξεις για την αναζήτηση παράνομων ή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών. Άλλο η διοικητική συνέχεια και άλλο η εκ των υστέρων νομιμοποίηση πράξεων που ενδέχεται να πάσχουν νομικά ή πραγματικά. Για τον λόγο αυτό, η ΠΟΓΕΔΥ έχει ήδη ενημερώσει τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές για την επιχειρούμενη εκ των υστέρων νομιμοποίηση και θα παρακολουθήσει στενά κάθε σχετική εξέλιξη.

Η ΠΟΓΕΔΥ απαιτεί την απόσυρση κάθε διάταξης που απαξιώνει τους γεωτεχνικούς, ιδίως του άρθρου 52, την πλήρη διαφάνεια για το κόστος και τις αναθέσεις των ψηφιακών έργων της αλιείας, και την άμεση επίλυση των πάγιων αιτημάτων των γεωτεχνικών.

Ας μην υπάρξει καμία αυταπάτη: αν η πολιτική ηγεσία επιμείνει στην ίδια γραμμή, το φθινόπωρο που έρχεται στο ΥπΑΑΤ θα είναι το θερμότερο των τελευταίων ετών. Οι γεωτεχνικοί δεν θα παρακολουθήσουν αμέτοχοι τη συνεχιζόμενη απαξίωσή τους. Και αυτή τη φορά, κανείς δεν θα μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν είχε προειδοποιηθεί.

Αντιμέτωπες με όλο και πιο ασταθείς καιρικές συνθήκες, πολλές ευρωπαϊκές επαγγελματικές οργανώσεις σπάνε μια εδραιωμένη πρακτική: τη δημοσίευση προβλέψεων για τη σοδειά από την αρχή του τρύγου. Μια αλλαγή στρατηγικής που επιβάλλεται τόσο από την εξέλιξη των κλιματικών συνθηκών όσο και από τη βούληση να μην διαταραχθούν αγορές που είναι ήδη εύθραυστες.

Η ιταλική συνδικαλιστική οργάνωση Coldiretti σημειώνει ότι η πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής έχει μετατραπεί σε δομικό παράγοντα που οι αμπελουργοί υποχρεούνται να ενσωματώσουν στις εμπορικές τους στρατηγικές.

Καθώς ο τρύγος προβλέπεται για άλλη μια φορά πρώιμος σε πολλούς ευρωπαϊκούς αμπελώνες, αρκετές επαγγελματικές οργανώσεις αποφάσισαν να μεταθέσουν τη δημοσίευση των πρώτων τους εκτιμήσεων. Αυτό συμβαίνει με τους οινοποιητικούς συνεταιρισμούς της Καστίλλης-Λα Μάντσα, της μεγαλύτερης αμπελουργικής περιφέρειας της Ισπανίας. «Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες καιρικές συνθήκες, επιλέξαμε τη συντηρητικότητα και δεν θα δημοσιεύσουμε στοιχεία παραγωγής, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες και οι προβλέψεις για τις επόμενες εβδομάδες καθιστούν αδύνατη κάθε ρεαλιστική και αξιόπιστη πρόβλεψη», ανέφερε η οργάνωση σε ανακοινωθέν της, αφήνοντας αιχμές για παρόμοιες γαλλικές εκκλήσεις.

Οι καύσωνες αλλάζουν τα δεδομένα στην Ισπανία

Σε τομεακή συνάντηση στις 29 Ιουλίου, οι συνεταιρισμοί επιβεβαίωσαν ότι η ωρίμαση των σταφυλιών ήταν ιδιαίτερα πρώιμη, σε εξαιρετική υγειονομική κατάσταση και με κλιματικές συνθήκες μέχρι τότε συγκρίσιμες με εκείνες της προηγούμενης σοδειάς. Ωστόσο, οι ακραίες θερμοκρασίες του Ιουλίου —μετά από έναν Ιούνιο που ήταν ο δεύτερος θερμότερος του αιώνα με αιχμές άνω των 40°C τον Μάιο— ανέτρεψαν τις προσδοκίες.

«Ενώ αρχικά ελπίζαμε να ανακτήσουμε τουλάχιστον τη μείωση 20% έως 30% των όγκων που καταγράφηκε πέρυσι στη Λα Μάντσα, οι ακραίες θερμοκρασίες και οι καύσωνες που έπληξαν την περιοχή τον Ιούλιο —και αναμένεται να συνεχιστούν τον Αύγουστο— ενδέχεται να επιβαρύνουν εκ νέου τη συγκομιδή. Οι όγκοι θα μπορούσαν έτσι να επηρεαστούν για τρίτη συνεχόμενη χρονιά», εξηγεί  ο David Martin, μεσίτης της Ciatti με έδρα την Ισπανία, τονίζοντας παράλληλα ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για αξιόπιστες εκτιμήσεις.

Η Ιταλία περιμένει το τέλος του τρύγου

Το ίδιο συμβαίνει και στην Ιταλία. «Είναι πραγματικά πολύ νωρίς για να διατυπώσουμε εκτιμήσεις», επιβεβαιώνει ο Federico Repetto, μεσίτης του πρακτορείου Vini Repetto στην επαρχία της Βερόνας. Ίδια επιφυλακτικότητα επικρατεί και στον Luca Maruffa, διευθυντή μάρκετινγκ του Prosit Group (4 οινοποιεία, 20 εκατομμύρια φιάλες): «Η τεχνική μας ομάδα παραμένει πολύ προσεκτική φέτος και δεν ρισκάρει ακριβείς προβλέψεις».

Αν και ορισμένες περιοχές γλίτωσαν από την ξηρασία, άλλες επλήγησαν από χαλαζοπτώσεις. Εάν οι υψηλές θερμοκρασίες επιμείνουν έως το τέλος του καλοκαιριού, οι επιπτώσεις στην παραγωγή θεωρούνται αναπόφευκτες. Η Unione Italiana Vini (UIV) και η Assoenologi αποφάσισαν επίσης να αναβάλουν την παραδοσιακή συνέντευξη Τύπου. «Σε ένα πλαίσιο όλο και πιο μεταβλητών καιρικών συνθηκών, οι εκτιμήσεις πριν από το τέλος της συγκομιδής ενδέχεται να υποστούν σημαντικές διακυμάνσεις», προειδοποιούν σε κοινό ανακοινωθέν στις 29 Ιουλίου.

Μια πρωιμότητα που θολώνει τα νερά

Από την πλευρά της, η Coldiretti θεωρεί ότι το εγχείρημα είναι πρωτοφανές: «Ποτέ στο παρελθόν δεν ήταν τόσο δύσκολη η διαμόρφωση ποσοτικών προβλέψεων για έναν τρύγο που θα διαρκέσει σχεδόν πέντε μήνες και αποτελεί πραγματική πρόκληση για τους αμπελουργούς, ιδιαίτερα λόγω της υψηλής συγκέντρωσης σακχάρων που προκαλούν τα ρεκόρ θερμοκρασίας και η ξηρασία».

Η πρωιμότητα είναι ήδη εμφανής στο πεδίο. Ο τρύγος ξεκίνησε στην περιοχή Oltrepò Pavese στις αρχές του Αυγούστου ,(  κανονικά αρχίζει το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου). Στην Τοσκάνη, η συγκομιδή του Sangiovese ενδέχεται να ξεκινήσει στα μέσα Αυγούστου, ενώ συνήθως διαρκεί από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο.

Το βάρος του οικονομικού πλαισίου

Η στάση αυτή δεν εξηγείται μόνο από τις κλιματικές αβεβαιότητες, αλλά αντικατοπτρίζει και τη βούληση να μην αποσταθεροποιηθούν περαιτέρω οι ήδη εύθραυστες αγορές. Σύμφωνα με ανάλυση του Παρατηρητηρίου UIV, τα αποθέματα στην παραγωγή ξεπέρασαν τα 53 εκατομμύρια εκατόλιτρα τον Μάιο (αύξηση 7,3% σε σύγκριση με τον Μάιο του 2025). Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο αποθεμάτων από το 2022, παρόλο που οι σοδειές μεταξύ 2023 και 2025 ήταν χαμηλότερες από τις προηγούμενες.

Η πτώση των εξαγωγών, η στασιμότητα της εγχώριας κατανάλωσης, η γραφειοκρατία και οι γεωπολιτικές εντάσεις συνιστούν αντίθετους ανέμους. Μελέτη της Coldiretti εκτιμά ότι η γραφειοκρατία κοστίζει 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στους Ιταλούς παραγωγούς, ενώ η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας, των λιπασμάτων και των πρώτων υλών λόγω του πολέμου στο Ιράν αυξάνει το αγροτικό κόστος κατά 250 ευρώ ανά εκτάριο.

Υποβαθμίσεις κατηγορίας εν μέσω κρίσης

Αυτή η πίεση οδηγεί σε κύμα υποβαθμίσεων κατηγορίας οίνων (από DOCG σε DOC και από DOC σε IGT ή οίνους χωρίς Γεωγραφική Ένδειξη), σημειώνει η UIV: «Οι αμπελουργοί διοχετεύουν τα αποθέματά τους στην πιο εύκολα εμπορεύσιμη κατηγορία, τον επιτραπέζιο οίνο — μια στρατηγική διαχείρισης κρίσης που, παραδόξως, απαξιώνει περαιτέρω τα κρασιά». Οι τιμές του χύμα οίνου μειώθηκαν κατά 6% για τα ΠΟΠ, 7% για τα ΠΓΕ και 14,4% για τους οίνους χωρίς ΓΕ τους πρώτους πέντε μήνες του έτους, με τον Paulo Castelletti (UIV) να δηλώνει ότι 1 στις 5 φιάλες υποβαθμίζεται, προκαλώντας ζημίες άνω του μισού δισεκατομμυρίου ευρώ ετησίως.

Επένδυση στο γλεύκος για τη ρύθμιση της αγοράς

Οι συνεταιρισμοί της Καστίλλης-Λα Μάντσα υπενθυμίζουν τον ρυθμιστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το γλεύκος (μούστος) σταφυλιού: «Η ευκαιρία αυτή είναι κρίσιμη για την επόμενη σοδειά, καθώς η αγορά γλεύκους πρέπει να απορροφήσει τουλάχιστον το 20% του τρύγου». Παράλληλα, καλούν όλους τους εμπλεκόμενους να μοιραστούν την ευθύνη για τον έλεγχο των αποδόσεων, των εισερχόμενων όγκων στα οινοποιεία και της αμοιβής των σταφυλιών βάσει ποιότητας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επικοινωνία για τους αναμενόμενους όγκους μετατρέπεται και η ίδια σε εργαλείο διαχείρισης της αγοράς, επί ίσοις όροις με τις αποδόσεις, τις υποβαθμίσεις κατηγορίας και τη διοχέτευση των σταφυλιών σε διαφορετικές διεξόδους.