Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το τελευταίο δεκαήμερο η συγκομιδή κάστανων στον ορεινό όγκο του Πηλίου, με τους παραγωγούς να βασίζονται για μία ακόμη χρονιά στη συγκεκριμένη καλλιέργεια, η οποία μαζί με τα μήλα αποτελεί μία από τις κυριότερες της περιοχής.

Στη Ζαγορά και στα χωριά που βρίσκονται στα όριά της, όπως το Πουρί και η Μακρυρράχη, οι καστανοπαραγωγοί παραδίδουν καθημερινά τις συγκομισθείσες ποσότητες στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ζαγοράς, κάνοντας ήδη έναν πρώτο απολογισμό για τη φετινή παραγωγή.

«Όσον αφορά τη φετινή παραγωγή, είναι πολύ καλή για μία ακόμη χρονιά ποιοτικά. Έχουμε αρκετή ποσότητα, ωστόσο σε κάποια σημεία που βρίσκονται καλλιέργειες έχουμε μικρά μεγέθη καρπών. Είναι κάποια χωράφια φέτος στα οποία δεν θα χρειαστεί καν να μπούμε μέσα για να μαζέψουμε τα κάστανα, αφού είναι πολύ μικρά» σημειώνει ο καστανοπαραγωγός από το Πουρί Ζαγοράς, Σταύρος Κούτνας.

Ο ίδιος όπως και πολλοί ακόμη καστανοπαραγωγοί σημειώνουν ότι το μικρό μέγεθος σε αρκετά κάστανα έχει να κάνει με την ανομβρία που επικράτησε στην περιοχή και του ανατολικού Πηλίου τον περασμένο Αύγουστο, με τις βροχές του Σεπτεμβρίου να έρχονται σχετικά αργά.

Με ρίζες στην αρχαιότητα

Η εκμετάλλευση των καστανιών έχει ιστορικές ρίζες στην περιοχή, με τον τοπικό συνεταιρισμό να προσδίδει ιδιαίτερη αξία στο προϊόν και να κινεί παράλληλα τις απαραίτητες διαδικασίες για την περαιτέρω ανάδειξή του.

Όπως σημειώνει ο Αντώνης Πολίτης, υπεύθυνος Επικοινωνίας Συνεταιρισμού Ζαγοράς Πηλίου, το κάστανο είναι ένα από τα κύρια δευτερεύοντα προϊόντα μετά το μήλο για την περιοχή και ενα προϊόν πάρα πολύ σημαντικό και για τους παραγωγούς, τα μέλη, αλλά και για τον ίδιο τον Συνεταιρισμό.

«Το κάστανο δεν είναι απλώς μια επένδυση των σύγχρονων ετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτουμε και στον Συνεταιρισμό μας, είναι ένα προϊόν που έχει ταυτιστεί με το Πήλιο. Αξίζει να αναφέρουμε ότι σε εμπορικό οδηγό του 1815, τυπωμένο στη Βενετία και χορηγούμενο από Έλληνες εμπόρους στην Κωνσταντινούπολη, αναφέρεται ότι το δέντρο της καστανιάς έχει πάρει το όνομά του από την περιοχή, καθώς υπήρχε, όπως είναι γνωστό, η αρχαία πόλη Κασταναία, η οποία οριοθετείται από το Κεραμίδι μέχρι την Άνω Μαγνησία. Μάλιστα, αναφέρεται η περιοχή ως σημαντικός τόπος παραγωγής και εμπορίου του κάστανου» σημειώνει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ευρύτερη περιοχή, αναλογικά με τη γεωγραφική της έκταση και τον πληθυσμό της, έχει ένα ιδιαίτερα ισχυρό αποτύπωμα στην καλλιέργεια του κάστανου. «Έτσι, ο Συνεταιρισμός έχει κάνει μια προσπάθεια, με αφορμή και ένα πρόγραμμα της Περιφέρειας Θεσσαλίας που προέκυψε τα τελευταία χρόνια. Έχει καταγράψει, έχει μελετήσει και προσπαθεί να υποβάλει φάκελο για την κατοχύρωση Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης ή Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης για τα κάστανα Πηλίου» τονίζει ο κ. Πολίτης, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια κατοχύρωση θα αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για όλους τους παραγωγούς του Πηλίου και θα δώσει στο προϊόν ευρωπαϊκό αντίκτυπο.

«Αξίζει στο κάστανο του Πηλίου αυτή η κατοχύρωση, καθώς πρόκειται για ένα προϊόν με μοναδική γεύση, αναγνωρίσιμο και με εξαιρετικά χαρακτηριστικά. Είναι μια εξαιρετική γαστρονομική επιλογή για τον χειμώνα που έρχεται και, όπως προείπαμε, έχει και σημαντική υπεραξία για τον παραγωγό» καταλήγει.

Καλλιέργεια με απαιτήσεις

Στις πλαγιές του Πηλίου παραγωγοί και εργάτες προχωρούν στο ράβδισμα των καστανιών, για να μπορέσουν στη συνέχεια να συλλέξουν τους καρπούς από το έδαφος. Από εκεί και πέρα, η συγκομιδή και η παράδοση απαιτούν χρόνο και κόπο. Μετά τη συλλογή, οι παραγωγοί προχωρούν στον χειρωνακτικό διαχωρισμό των ακατάλληλων καρπών, πριν οι υπόλοιπες ποσότητες οδηγηθούν στον Συνεταιρισμό.

«Διαχωρίζουμε τα κάστανα με το χέρι, αφαιρώντας από τις ποσότητες τα ακατάλληλα για διάθεση στην αγορά. Αυτό είναι μία απαιτητική διαδικασία» σημειώνει η παραγωγός Πόπη Γεωργίου, ενώ η επίσης παραγωγός, Μαρία Μπιφάνη τονίζει ότι και το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί, καθώς οι ανάγκες που προκύπτουν από τις φυτοπαθολογικές ασθένειες έχουν διογκωθεί και η προστασία των δένδρων είναι απαραίτητη ακόμη περισσότερο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Πάντως, οι παραγωγοί της ευρύτερης περιοχής της Ζαγοράς συνεχίζουν να βασίζονται στο κάστανο, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα προϊόν που κερδίζει διαχρονικά τα εύσημα στις αγορές, εντός και εκτός Ελλάδας.

Οι ημερομηνίες πληρωμής ακολουθούν τον κανόνα του διαχωρισμού μεταξύ Μισθωτών και Μη Μισθωτών και διαμορφώνονται ως ακολούθως:

• Τη Δευτέρα, 26 Οκτωβρίου 2026, θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις από τα τέως ταμεία Μη Μισθωτών ΟΑΕΕ, ΟΓΑ και ΕΤΑΑ, οι κύριες συντάξεις που απονεμήθηκαν από τη σύσταση του ΕΦΚΑ και μετά, με τον ν.4387/2016, μέσω του ΟΠΣ-ΕΦΚΑ (συνταξιούχοι Μισθωτοί & Μη Μισθωτοί από 1.1.2017 και έπειτα) και όλες οι επικουρικές συντάξεις του ιδιωτικού τομέα (Μη Μισθωτών και Μισθωτών).

• Την Πέμπτη, 29 Οκτωβρίου 2026, θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις των τέως Ταμείων Μισθωτών [ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τραπεζών, ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΛΟΙΠΩΝ ΕΝΤΑΣΣΟΜΕΝΩΝ (ΤΣΕΑΠΓΣΟ, ΤΣΠ-ΗΣΑΠ), ΝΑΤ, ΕΤΑΤ και ΕΤΑΠ-ΜΜΕ] καθώς και οι κύριες και οι επικουρικές συντάξεις του Δημοσίου.

   Ένα διαφορετικό μάθημα, έξω από τις σχολικές αίθουσες και δίπλα στους ανθρώπους της τοπικής παραγωγής, θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν μαθητές και εκπαιδευτικοί των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων, στο πλαίσιο των South Aegean Open Farm Days 2026.

   Η νέα πρωτοβουλία της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, σε συνεργασία με την Open Farm, θα πραγματοποιηθεί από τις 19 έως τις 25 Οκτωβρίου και έχει στόχο να φέρει τη σχολική κοινότητα πιο κοντά στη γη, την παραγωγή και τα προϊόντα των νησιών.

   Αγροκτήματα, παραγωγοί και μονάδες μεταποίησης θα ανοίξουν τις πόρτες τους, δίνοντας στους μαθητές τη δυνατότητα να γνωρίσουν στην πράξη πώς παράγονται και μεταποιούνται τα τοπικά προϊόντα, αλλά και τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτά.

   Μέσα από οργανωμένες επισκέψεις, ξεναγήσεις, εργαστήρια και βιωματικές δράσεις, τα παιδιά θα έρθουν σε επαφή με τις καλλιέργειες του τόπου τους, την κτηνοτροφία, τη μεταποίηση, παραδοσιακές τεχνικές, αλλά και τη σύνδεση της παραγωγής με το νησιωτικό τοπίο, τη βιοποικιλότητα, τη διατροφή και τη γαστρονομία.

   Μια επίσκεψη σε ένα αγρόκτημα ή σε μια μικρή παραγωγική μονάδα μετατρέπεται, με τον τρόπο αυτό, σε ένα ζωντανό μάθημα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, τοπικής ιστορίας και πολιτισμού.

   Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη γνωριμία των μαθητών με τους ίδιους τους παραγωγούς, ώστε τα παιδιά να αντιληφθούν ότι πίσω από προϊόντα όπως το μέλι, το τυρί, το κρασί, το ελαιόλαδο, τα βότανα, τα φρούτα και τα λαχανικά βρίσκονται άνθρωποι, οικογένειες, παραδόσεις και γνώσεις που περνούν από γενιά σε γενιά.

   Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου απευθύνει πρόσκληση στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, στους εκπαιδευτικούς, στους Συλλόγους Γονέων και στις σχολικές κοινότητες Κυκλάδων και Δωδεκανήσων να οργανώσουν επισκέψεις στις μονάδες που συμμετέχουν στη δράση.

   Βασικός στόχος είναι κάθε σχολείο να μπορέσει να γνωρίσει τους παραγωγούς του δικού του τόπου και οι μαθητές να κατανοήσουν καλύτερα τη σημασία της τοπικής παραγωγής τόσο για την οικονομία όσο και για την πολιτιστική ταυτότητα κάθε νησιού.

   Οι South Aegean Open Farm Days εντάσσονται στην ευρύτερη στρατηγική της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου για τη σύνδεση της πρωτογενούς παραγωγής με τη γαστρονομία, τον τουρισμό, την εκπαίδευση και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

   Η πρωτοβουλία συνδέεται παράλληλα και με την υποψηφιότητα του Νοτίου Αιγαίου για τον τίτλο της Παγκόσμιας Περιφέρειας Γαστρονομίας 2028, με τη γαστρονομία να προβάλλεται όχι μόνο ως μέρος του τουριστικού προϊόντος, αλλά και ως στοιχείο γνώσης, πολιτισμού και ταυτότητας των νησιών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ