Γεωργικά προϊόντα: Σημαντικές αποφάσεις για την κοινή οργάνωση της αγοράς

Τη μερική διαπραγματευτική του θέση σχετικά με την αναθεώρηση των κανόνων που διέπουν την Κοινή Οργάνωση των Γεωργικών Αγορών (ΚΟΑ) ενέκρινε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2028-2034.

Η ΚΟΑ αποτελεί βασικό μηχανισμό λειτουργίας της ενιαίας αγοράς γεωργικών προϊόντων στην ΕΕ, καθορίζοντας τους κανόνες που διέπουν την οργάνωση και τη λειτουργία των επιμέρους αγορών. Η προτεινόμενη αναθεώρηση αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου πλαισίου, με παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως οι τομεακές ενισχύσεις, το σχολικό πρόγραμμα της ΕΕ, τα πρότυπα εμπορίας, καθώς και η ετοιμότητα για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων και κρίσεων.

Η διαπραγματευτική θέση χαρακτηρίζεται «μερική», καθώς δεν περιλαμβάνει τα χρηματοδοτικά και οριζόντια ζητήματα, τα οποία εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο συζητήσεων στο πλαίσιο των ευρύτερων διαπραγματεύσεων για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ.

Κύρια στοιχεία της αναθεώρησης

Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά κονδύλια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ), προβλέπεται να συγκεντρωθούν σε ένα νέο ενιαίο ταμείο εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης.

Στο πλαίσιο αυτό, κάθε κράτος μέλος θα καταρτίζει ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο, το οποίο θα αντικαταστήσει τα σημερινά επιμέρους σχέδια και προγράμματα που αφορούν τη συνοχή, τη γεωργία, την αλιεία, τη μετανάστευση, την ασφάλεια και το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα. Παράλληλα, η χρηματοδότηση των μέτρων που σήμερα υπάγονται στον κανονισμό της ΚΟΑ προβλέπεται να διέπεται από το νέο χρηματοδοτικό πλαίσιο.

Η θέση του Συμβουλίου διατηρεί τον βασικό κορμό της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επιδιώκοντας την προσαρμογή της ΚΟΑ στις νέες δημοσιονομικές και θεσμικές συνθήκες, μέσα από στοχευμένες αλλαγές σε επιμέρους γεωργικούς τομείς.

Τομεακές παρεμβάσεις

Βασική επιδίωξη των διατάξεων για τις τομεακές παρεμβάσεις αποτελεί η διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας και της σταθερότητας των γεωργικών αγορών, σε συνδυασμό με τη στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών.

Σύμφωνα με τη θέση του Συμβουλίου, οι τομεακές παρεμβάσεις θα καταστούν υποχρεωτικές για συγκεκριμένους παραγωγικούς τομείς, με στόχο τη διαμόρφωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών. Ειδικότερα, η υποχρεωτική εφαρμογή θα αφορά τη μελισσοκομία, τα οπωροκηπευτικά και, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τον αμπελοοινικό τομέα. Για τον τελευταίο, το Συμβούλιο εισάγει τη δυνατότητα ευέλικτων παρεκκλίσεων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των κρατών μελών στα οποία η αμπελοοινική δραστηριότητα δεν είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη.

Πρωτεϊνούχες καλλιέργειες και ελαιούχοι σπόροι

Μία από τις αλλαγές που προβλέπονται αφορά τη δημιουργία ξεχωριστού τομέα για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες και τους ελαιούχους σπόρους, ο οποίος θα αντικαταστήσει τον υφιστάμενο τομέα των αποξηραμένων ζωοτροφών.

Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη θα ενθαρρύνονται να προχωρούν στην αναγνώριση Οργανώσεων Παραγωγών στον νέο τομέα, προκειμένου να διευκολυνθεί η εφαρμογή των αντίστοιχων τομεακών παρεμβάσεων.

Σημαντικές αποφάσεις για την κοινή οργάνωση της αγοράς γεωργικών προϊόντων

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία στοχεύει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής, στον περιορισμό της εξάρτησης από εισαγόμενες πρωτεϊνούχες καλλιέργειες και στην ενδυνάμωση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα.

Σχολικό πρόγραμμα της ΕΕ

Το σχολικό πρόγραμμα της ΕΕ, μέσω του οποίου παρέχεται χρηματοδότηση στα κράτη μέλη για τη διανομή φρούτων, λαχανικών και γάλακτος στους μαθητές, καθώς και για την υλοποίηση συνοδευτικών εκπαιδευτικών δράσεων, προβλέπεται να συνεχιστεί και κατά τη νέα προγραμματική περίοδο.

Η θέση του Συμβουλίου διατηρεί τον βασικό στόχο της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών στα σχολεία. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ο περιορισμός της διανομής τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ελεύθερα σάκχαρα και λιπαρά.

Παράλληλα, εισάγεται αλλαγή στην περίοδο εφαρμογής του προγράμματος, η οποία θα προσδιορίζεται πλέον με βάση το ημερολογιακό και όχι το σχολικό έτος. Για την ομαλή μετάβαση στο νέο σύστημα, το Συμβούλιο προβλέπει ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις.

Πρότυπα εμπορίας και ενημέρωση των καταναλωτών

Τέλος, στο πεδίο των προτύπων εμπορίας, η θέση του Συμβουλίου προβλέπει τη δυνατότητα θέσπισης νέων κανόνων για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, το βόειο, το χοιρινό, το πρόβειο και το αίγειο κρέας, καθώς και το ρύζι. Στόχος των προτεινόμενων ρυθμίσεων είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά και η πληρέστερη ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με την προέλευση των προϊόντων που επιλέγουν.