Γιατί η Περιφέρεια Θεσσαλίας συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο του Brighton και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τι σημαίνει στην πράξη η μετάβαση στις λύσεις που βασίζονται στη φύση

Για δεκαετίες, κάθε μεγάλη πλημμύρα στην Ελλάδα συνοδευόταν σχεδόν από την ίδια συζήτηση: περισσότερα αναχώματα, περισσότεροι καθαρισμοί ποταμών, περισσότερα τεχνικά έργα. Κι όμως, κάθε νέα καταστροφή επανέφερε το ίδιο ερώτημα. Γιατί, παρά τις συνεχείς παρεμβάσεις, οι πλημμύρες εξακολουθούν να προκαλούν τόσο μεγάλες καταστροφές; Η απάντηση που δίνει σήμερα η διεθνής επιστημονική κοινότητα είναι ότι ίσως δεν αρκεί να αλλάξουμε τα έργα. Ίσως πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται τα έργα.

Ακριβώς αυτή την αλλαγή επιχειρεί να φέρει η Περιφέρεια Θεσσαλίας, η οποία αναπτύσσει, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ένα ολοκληρωμένο μοντέλο αντιπλημμυρικού σχεδιασμού σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Brighton, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τον ΟΔΥΘ και Έλληνες επιστήμονες. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που δεν αφορά μόνο τη Θεσσαλία. Φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα νέο πρότυπο σχεδιασμού, το οποίο αποτέλεσε το αντικείμενο ενημερωτικής σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή στην Περιφέρεια Θεσσαλίας υπό τον συντονισμό του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, και θα μπορεί να αξιοποιηθεί σε ολόκληρη τη χώρα.

Το ποτάμι δεν είναι ένας αγωγός

Η μεγαλύτερη αλλαγή δεν αφορά κάποιο συγκεκριμένο έργο. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το ίδιο το ποτάμι. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Φυσικής Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου του Brighton Γιώργος Μανιάτης, για πολλά χρόνια τα ποτάμια αντιμετωπίζονταν κυρίως ως ανοικτοί αγωγοί, με μοναδικό στόχο το νερό να απομακρύνεται όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Η διεθνής εμπειρία, όμως, δείχνει ότι αυτή η προσέγγιση πολλές φορές μεταφέρει το πρόβλημα λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω, αυξάνει τη διάβρωση, επιβαρύνει το περιβάλλον και μπορεί τελικά να δημιουργήσει μεγαλύτερο πλημμυρικό κίνδυνο.

Η σύγχρονη επιστήμη αντιμετωπίζει το ποτάμι ως ένα ολοκληρωμένο φυσικό σύστημα. Δεν εξετάζει μόνο την κοίτη του, αλλά ολόκληρη τη λεκάνη απορροής, τα φερτά υλικά, το πλημμυρικό πεδίο, τη βλάστηση και τις φυσικές διεργασίες που διαμορφώνουν τη λειτουργία του στον χρόνο. Στόχος δεν είναι να περιοριστεί η φύση, αλλά να αξιοποιηθεί προς όφελος της αντιπλημμυρικής προστασίας.

Όταν η φύση γίνεται σύμμαχος

Αυτή είναι και η φιλοσοφία των Λύσεων Βασισμένων στη Φύση (Nature-Based Solutions), που εφαρμόζονται ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Πρόκειται για παρεμβάσεις που αξιοποιούν τις ίδιες τις φυσικές λειτουργίες των ποτάμιων οικοσυστημάτων ώστε να μειώνεται ο πλημμυρικός κίνδυνος. Αυτό μπορεί να σημαίνει αποκατάσταση φυσικών πλημμυρικών πεδίων, επιβράδυνση της ροής του νερού όπου αυτό είναι απαραίτητο, δημιουργία περισσότερου χώρου για το ποτάμι ή επεμβάσεις που ενισχύουν τη φυσική ισορροπία του συστήματος. Οι λύσεις αυτές δεν αντικαθιστούν τα απαραίτητα τεχνικά έργα. Τα συμπληρώνουν, ώστε κάθε παρέμβαση να βασίζεται πρώτα στην κατανόηση της λειτουργίας του ποταμού και στη συνέχεια στην επιλογή του κατάλληλου συνδυασμού φυσικών και τεχνικών λύσεων.

Από το Brighton στη Θεσσαλία

Η συνεργασία της Περιφέρειας Θεσσαλίας με το Πανεπιστήμιο του Brighton δεν περιορίζεται στην ανταλλαγή επιστημονικών απόψεων. Ξεκίνησε με πρόγραμμα εκπαίδευσης στελεχών της Περιφέρειας και των συναρμόδιων φορέων, συνεχίστηκε με επιτόπια επίσκεψη εργασίας στον ποταμό River Rother της Αγγλίας και με εργαστήριο στρατηγικού σχεδιασμού, ενώ σήμερα εξελίσσεται σε ένα μόνιμο πλαίσιο συνεργασίας, με στόχο τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη δημιουργία ελληνικής επιστημονικής εξειδίκευσης στον συγκεκριμένο τομέα.

Η πρώτη πιλοτική εφαρμογή θα πραγματοποιηθεί στον ποταμό Καλέντζη, αξιοποιώντας τις μελέτες της Περιφέρειας Θεσσαλίας και τα αποτελέσματα της επιστημονικής εργασίας του καθηγητή Σπύρου Μίχα. Παράλληλα, εκπονείται ήδη το Master Plan αντιπλημμυρικού σχεδιασμού της Καρδίτσας, ενώ αντίστοιχες μελέτες εξελίσσονται σε τμήματα του Πηνειού και των παραποτάμων του. Για πρώτη φορά, οι παρεμβάσεις αυτές αντιμετωπίζονται ως μέρος ενός συνολικού σχεδιασμού σε επίπεδο λεκάνης απορροής και όχι ως μεμονωμένα έργα.

Μια πρωτοβουλία με εθνική σημασία

Η σημασία της προσπάθειας αναγνωρίζεται ήδη και σε εθνικό επίπεδο. Η Αναπληρώτρια Προϊσταμένη του Τμήματος Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας, Λειψυδρίας και Διαχείρισης της Ζήτησης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ελένη Αθανασίου, χαρακτήρισε τη διαδικασία που εξελίσσεται στη Θεσσαλία ως την πρώτη ολοκληρωμένη εφαρμογή αυτής της μεθοδολογίας στην Ελλάδα, τονίζοντας ότι το Υπουργείο παρακολουθεί στενά την εξέλιξή της, καθώς τα αποτελέσματα μπορούν να αποτελέσουν οδηγό για αντίστοιχες εφαρμογές σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα, ευχαρίστησε την Περιφέρεια Θεσσαλίας για την πρωτοβουλία να συγκεντρώσει από την πρώτη στιγμή στο ίδιο τραπέζι όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, δημιουργώντας ένα νέο μοντέλο συνεργασίας μεταξύ διοίκησης, επιστημονικής κοινότητας και τεχνικών υπηρεσιών.

Αντίστοιχα, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Brighton Γιώργος Μανιάτης υπογράμμισε ότι στόχος της συνεργασίας δεν είναι απλώς η μεταφορά γνώσης από το εξωτερικό, αλλά η δημιουργία μιας ισχυρής ελληνικής ομάδας επιστημόνων και τεχνικών που θα μπορεί στο μέλλον να σχεδιάζει και να υλοποιεί αντίστοιχα έργα. Ο συντονιστής δράσεων για λύσεις βασισμένες στη φύση του WWF Ελλάς, Θάνος Γιαννακάκης, σημείωσε ότι η Θεσσαλία προχώρησε στην υιοθέτηση αυτής της προσέγγισης πριν ακόμη αυτή ενσωματωθεί πλήρως στο εθνικό θεσμικό πλαίσιο, χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία της Περιφέρειας μοναδική για τα ελληνικά δεδομένα.

«Αλλάζουμε φιλοσοφία»

Ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας θεωρεί ότι η ουσιαστική αλλαγή δεν αφορά μόνο τις μελέτες ή τα έργα, αλλά τον τρόπο σκέψης: «Επί 40 χρόνια βαδίζαμε ουσιαστικά στα τυφλά, χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό. Δεν υπήρχαν επιμέρους μελέτες, masterplan, ούτε συνολική επιστημονική θεώρηση των ποτάμιων συστημάτων. Σήμερα αλλάζουμε φιλοσοφία και σχεδιάζουμε με βάση τα δεδομένα, τις μελέτες και τη διεθνή εμπειρία. Μιλάμε για μια άλλη φιλοσοφία: να δώσουμε χώρο στο ποτάμι, να δημιουργήσουμε όπου χρειάζεται φυσικές πλημμυρικές ζώνες και να προσαρμόσουμε τις παρεμβάσεις μας στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η φύση εδώ και αιώνες. Αυτό επιχειρούμε να εφαρμόσουμε για πρώτη φορά στη χώρα, στον ποταμό Καλέντζη, ώστε να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο που θα προστατεύσει τη Θεσσαλία και θα μπορεί να αξιοποιηθεί και στην υπόλοιπη Ελλάδα».

Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται η διαδικασία εγγραφής και ενημέρωσης του ελαιοκομικού μητρώου στη Λέσβο με αποτέλεσμα οι ελαιοπαραγωγοί που καλούνται να δηλώσουν με ακρίβεια τα αγροτεμάχιά τους ή να κάνουν τις απαραίτητες διορθώσεις να βρίσκονται σε απόγνωση.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται στην υποστελέχωση της Υπηρεσίας Αγροτικής Ανάπτυξης Λέσβου όπου μόνο δύο υπάλληλοι ασχολούνται με εκατοντάδες ελαιοπαραγωγούς.

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης να παρατηρούνται μεγάλες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του ελαιοκομικού μητρώου με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να επισκέπτονται πολύ συχνά την υπηρεσία προκειμένου να ενημερωθούν για την πορεία του δικού τους φακέλου.

Οι εγγραφές και οι διορθώσεις στο ελαιοκομικό μητρώο γίνονται μέσω της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης Λέσβου, τόνισε στην ΕΡΤ Βορείου Αιγαίου ο μελετητής κ. Γιάννης Φλωρίδης. Δυστυχώς πρόσθεσε το παλιό μητρώο έμεινε ημιτελές και τώρα απαιτούνται νέες χαρτογραφήσεις και διορθώσεις με ένα ελλιπές προσωπικό στην αρμόδια υπηρεσία. Όλη αυτή η κατάσταση επιβαρύνει τους ελαιοπαραγωγούς παρότι αντίστοιχα στοιχεία υπάρχουν ήδη στο ΟΣΔΕ.

Η διαδικασία, σύμφωνα με τον ίδιο, αφορά περισσότερους από 300.000 ελαιοπαραγωγούς για αυτό και προτείνει διοικητική επικαιροποίηση με αξιοποίηση των δεδομένων του ΟΣΔΕ.

Την ίδια στιγμή και η πρόσβαση στο σύστημα είναι προβληματική με αποτέλεσμα οι ελαιοπαραγωγοί να ζητούν διευκρινίσεις από τους δύο υπαλλήλους που υπηρετούν στην υπηρεσία.

Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η πρόσβαση και στους ηλικιωμένους ελαιοπαραγωγούς που δεν έχουν τη δυνατότητα χρήσης υπολογιστή.

Ο κ. Φλωρίδης εκτίμησε ότι, χωρίς αλλαγές, η ολοκλήρωση του μπορεί να απαιτήσει μια εικοσαετία.

Η καταχώριση και επικαιροποίηση των ελαιοτεμαχίων στο Ελαιοκομικό Μητρώο είναι υποχρεωτική για παραγωγούς με 21 ελαιόδεντρα και πάνω.

Η προθεσμία για να δηλωθεί η εκμετάλλευση χωρίς πρόστιμα έχει παραταθεί, με το σύστημα να παραμένει ανοιχτό και τις Δηλώσεις Συγκομιδής να γίνονται υποχρεωτικές από την 1η Οκτωβρίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι υποχρέωση δήλωσης έχουν και οι ενοικιαστές που καλλιεργούν ελαιοκτήματα.

Ο Κωνσταντίνος Καρέτσας, το νέο μεγάλο ταλέντο του ελληνικού ποδοσφαίρου, αναμένεται ν' αφήσει το Βέλγιο και την Γκενκ για να συνεχίσει την καριέρα του στη Γερμανία με τη φανέλα της Ντόρτμουντ, με την οποία συμφώνησε σε πενταετές συμβόλαιο συνεργασίας και απομένει η συναίνεση του συλλόγου του, όπως σχετικά υποστηρίζει το «Sky Germany».
Το σχετικό ρεπορτάζ αναφέρει πως αύριο παράγοντες της γερμανικής ομάδας θα ταξιδέψουν στο Βέλγιο για να συναντηθούν με τον αθλητικό διευθυντή της Γκενκ, Ντιμίτρι ντε Κοντέ, έχοντας στις αποσκευές τους βελτιωμένη πρόταση ύψους 37 εκατ. ευρώ, καθώς η πρώτη των 30 εκατ. ευρώ απορρίφθηκε από τη διοίκηση της ομάδας του νεαρού σταρ, ο οποίος προορίζεται για τη θέση του Καρίμ Αντεγέμι, που θα πάει στην Μπαρτσελόνα, στο δεξί άκρο της επίθεσης. 
Ο νεαρός διεθνής μεσοεπιθετικός προέρχεται από δύο εντυπωσιακές σεζόν στο Βέλγιο, ενώ σημείωσε τρία γκολ και «μοίρασε» 18 ασίστ σε 49 αγώνες την περασμένη σεζόν. Η Μπορούσια ελπίζει πως ο ο Καρέτσας θα ταξιδέψει τις επόμενες στην Βεστφαλία για να περάσει από ιατρικές εξετάσεις και να υπογράψει το συμβόλαιο του με την Μπορούσια, ώστε να προλάβει τα φιλικά παιχνίδια προετοιμασίας στην Ιαπωνία, όπως σχετικά επιβεβαίωσε και ο αθλητικός διευθυντής της γερμανικής ομάδας, Ολε Μποκ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με ανακοίνωση που εξέδωσε το ΕΡΓΑΤΟΫΠΑΛΛΗΛΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΕΡΟΙΑΣ αναφέρει αναλυτικά:

Αντιμετώπιση της θερμικής καταπόνησης των εργαζόμενων από τον καύσωνα 

Η Γ.Σ.Ε.Ε. και η Γραμματεία Υγείας και Ασφάλειας της Συνομοσπονδίας δίνουν στη δημοσιότητα τις παρακάτω βασικές οδηγίες προκειμένου να συμβάλει ενεργά στις ενέργειες των πρωτοβάθμιων σωματείων, των Εργατικών Κέντρων και των Ομοσπονδιών για την ενημέρωση των εργαζομένων. Κύριος στόχος είναι να προληφθεί η επιβάρυνση της υγείας τους και η πρόκληση εργατικών ατυχημάτων, καθώς και να διασφαλιστεί η έγκαιρη απεύθυνση στις αρμόδιες Αρχές για τους απαιτούμενους ελέγχους στους χώρους εργασίας.

Η θερμική καταπόνηση αποτελεί κίνδυνο για τους εργαζομένους τόσο σε εσωτερικούς όσο και σε εξωτερικούς χώρους σε όλους τους κλάδους. Η σοβαρότητά της εξαρτάται από τον τόπο εργασίας, αλλά και από ατομικά χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία, η υγεία, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και ακόμη και το φύλο. Σημειώνεται ότι στη χώρα μας το διάστημα των θερινών μηνών χαρακτηρίζεται και από ισχυρούς ανέμους, που δημιουργούν σύνθετη περιβαλλοντική επιβάρυνση και αυξάνουν τον κίνδυνο εργατικών ατυχημάτων. Το σύνολο των παραγόντων αυτών πρέπει να συνεκτιμάται έγκαιρα, ώστε να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης, με σκοπό την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων.

Η Γ.Σ.Ε.Ε. επισημαίνει για μία ακόμα φορά ότι απαιτείται από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης να αξιοποιήσει το πλαίσιο συμφωνίας εργαζομένων και εργοδοτών και τα πορίσματα της ειδικής ομάδας εργασίας (2018) για τη διαμόρφωση μέτρων πρόληψης της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων κατά το θέρος, ώστε να προωθήσει την υιοθέτηση ρητών δεσμευτικών διατάξεων. Ο επιχειρησιακός σχεδιασμός της Επιθεώρησης Εργασίας, με αντίστοιχη δέσμευση και λοιπών συναρμόδιων αρχών συντονισμού, όπως του Υπουργείου Ανάπτυξης, οφείλει να στηρίζεται σε σαφές πλαίσιο νομοθετικών κανόνων και εφαρμοστικών Υπουργικών Αποφάσεων και όχι Εγκυκλίων και ανακοινώσεων.

Με αφορμή τις προβλέψεις για επικράτηση ιδιαίτερα υψηλών θερμοκρασιών και μέχρι την έκδοση των σχετικών ανακοινώσεων από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, την Εθνική Μετεωρολογική  Υπηρεσία, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η Γ.Σ.Ε.Ε. υπενθυμίζει το πλέγμα των αναγκαίων μέτρων:

1. Οργανωτικά και Τεχνικά Μέτρα στους Χώρους Εργασίας

• Πόσιμο Νερό: Πρέπει να χορηγείται στους εργαζόμενους άφθονο δροσερό πόσιμο νερό, σε θερμοκρασία 10-15°C.
• Παρεμβάσεις στις Εγκαταστάσεις: Απαιτούνται τεχνικά μέτρα προστασίας με παρεμβάσεις στα δομικά στοιχεία των κτιρίων, σε τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας και προσαρμογή του μικροκλίματος του εργασιακού χώρου.
• Χρόνος Εργασίας & Διαλείμματα: Επιβάλλεται οργάνωση του χρόνου εργασίας με προγραμματισμό διαλειμμάτων και εκτέλεση των επιβαρυντικών εργασιών σε ώρες εκτός θερμοκρασιακών αιχμών. Απαιτείται μείωση της απασχόλησης ή παύση εργασιών σε επιβαρυμένους θερμικά χώρους μεταξύ 12:00 και 17:00.
• Χώροι Ανάπαυσης: Πρέπει να διαμορφώνονται κατάλληλοι, σκιεροί ή κλιματιζόμενοι χώροι για την ανάπαυση των εργαζομένων κατά τα διαλείμματα.
• Υγιεινή Κλιματισμού: Όπου χρησιμοποιούνται κλιματιστικά, πρέπει να τηρούνται αυστηρά μέτρα διασφάλισης της δημόσιας υγείας (αποφυγή ιογενών ή άλλων λοιμώξεων) και σωστή συντήρηση των μονάδων για την αποτροπή δημιουργίας εστιών μόλυνσης.
• Αξιολόγηση Παραγόντων: Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ατομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες (π.χ. έλλειψη εγκλιματισμού, αφυδάτωση, εντατική σωματική εργασία, βαριά/μη διαπερατά ρούχα).

2. Υπαίθριες Εργασίες και Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ)

Για τις εργασίες σε εξωτερικούς χώρους, επιπλέον των παραπάνω, προβλέπονται τα εξής:

• Διαμόρφωση ή επιλογή σκιερού μέρους και κατασκευή κατάλληλων στεγάστρων για την εκτέλεση των εργασιών και τα διαλείμματα.
• Χορήγηση και χρήση κατάλληλου καλύμματος κεφαλής (όπου δεν προβλέπεται χρήση κράνους).
• Παροχή προστατευτικών μέσων του δέρματος (αντηλιακά) και καλυμμάτων αυχένα, ύστερα από γνώμη του Ιατρού Εργασίας και του Τεχνικού Ασφαλείας.

3. Υποχρεωτική Παύση Εργασιών (12:00 – 17:00) & Ειδικές Κατηγορίες

Καθίσταται υποχρεωτική η παύση εργασιών κατά το διάστημα 12:00 - 17:00 για χειρωνακτικές εργασίες σε εξωτερικούς χώρους όταν ισχύει μία από τις εξής συνθήκες:

• Η θερμοκρασία διαμορφώνεται άνω των 40°C με ταυτόχρονη υγρασία τουλάχιστον 20%.
• Η θερμοκρασία διαμορφώνεται άνω των 42°C με ταυτόχρονη υγρασία τουλάχιστον 14%.
• Η τιμή του βιοκλιματικού δείκτη (WBGT) υπερβαίνει το 32,2.

Ειδικές Αναφορές ανά Κλάδο:

• Τεχνικά και Οικοδομικά Έργα – Εργοτάξια: Η εργασία διακόπτεται υποχρεωτικά κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα 12:00 έως 17:00 στα υπαίθρια εργοτάξια, καθώς η θερμική καταπόνηση εντείνεται σημαντικά λόγω της απουσίας φυσικής σκίασης, της έντονης σωματικής καταβολής (χειρωνακτική εργασία) και της συσσώρευσης θερμότητας από τα δομικά υλικά (π.χ. σκυρόδεμα, ασφαλτάμιγες, μεταλλικές κατασκευές).
• Διανομείς (Delivery) & Πλατφόρμες: Στην υποχρεωτική παύση εντάσσονται όλοι οι διανομείς προϊόντων και αντικειμένων με δίτροχο, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών πλατφορμών, ανεξαρτήτως του είδους της εργασιακής σύμβασης.
• Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη: Βάσει ειδικών ρυθμίσεων (ΣΣΕ), το ωράριο διαμορφώνεται 07:00 - 13:00 (με παύση έως τις 19:00 χωρίς περικοπή ημερομισθίου) όταν η θερμοκρασία φτάσει τους 38°C. Στους 36°C και 37°C η εργασία διακόπτεται από τις 14:00 έως τις 18:00.
• Ορυχεία και Λατομεία: Προβλέπεται η διακοπή υπαίθριων εργασιών για την αποφυγή έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία σε συνθήκες υπέρβασης των ορίων θερμοκρασίας.

4. Προστασία Ευπαθών Ομάδων (Ομάδες Υψηλού Κινδύνου)

• Παρέχεται η δυνατότητα εξ αποστάσεως εργασίας (τηλεργασίας) στους εργαζόμενους που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, εφόσον η φύση της εργασίας το επιτρέπει.
• Στις ευπαθείς ομάδες ανήκουν άτομα με υψηλό κίνδυνο για την υγεία τους από τις υψηλές θερμοκρασίες, όπως είναι οι καρδιοπαθείς, οι πνευμονοπαθείς, οι πάσχοντες-ουσες από χρόνια νοσήματα (πχ σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, διαταραχές αρτηριακής πίεσης κοκ), οι λαμβάνοντες-ουσες συγκεκριμένα φάρμακα (πχ ινσουλίνη, αντιδιαβητικά, διουρητικά, αντιχολιεργικά κοκ), οι γυναίκες κατά την κύηση, οι εργαζόμενοι άνω των 60 ετών, καθώς επίσης και τα άτομα που εργάζονται σε ζεστό περιβάλλον.
• Η ένταξη στις ομάδες αυτές πιστοποιείται με ιατρική βεβαίωση ή από τον Ιατρό Εργασίας της επιχείρησης.

5. Έλεγχοι και Κυρώσεις

• Η Επιθεώρηση Εργασίας έχει την ευθύνη για εντατικούς προληπτικούς ελέγχους, δίνοντας προτεραιότητα σε χώρους με μεγάλη επιβάρυνση, όπως στους  υπαίθριους χώρους ή όταν η εργασία παρέχεται σε εξωτερικούς χώρους (πχ οικοδομές, οδικά ή άλλα τεχνικά έργα, ταχυμεταφορές με δίκυκλο, παροχή υπηρεσιών σε εξωτερικούς χώρους, αγροτικές εργασίες, κ.ά), στους στεγασμένους με ειδική παραγωγική δραστηριότητα (πχ χυτήρια, χαλυβουργίες, υαλουργίες, μεταλλουργίες, βιομηχανίες πλαστικών, κεραμοποιίες, εκκοκκιστήρια, ναυπηγικές εργασίες, υπαίθριες εργασίες, πλυντήρια – στεγνωτήρια – σιδερωτήρια, ψητοπωλεία - μαγειρεία κλπ), σε χειρωνακτικές εργασίες (πχ χειρωνακτική διακίνηση βαρέων φορτίων στις μεταφορές, οικοδομές κλπ).
• Σε περίπτωση παραβίασης της υποχρέωσης παύσης εργασιών ή μη συμμόρφωσης με τα μέτρα κατά τη διάρκεια καύσωνα, επιβάλλεται στην επιχείρηση χρηματικό πρόστιμο ύψους 2.000 ευρώ ανά εργαζόμενο. Πέραν των χρηματικών κυρώσεων, οι ελεγκτές της Επιθεώρησης Εργασίας έχουν τη δικαιοδοσία και την υποχρέωση να διατάξουν την προσωρινή διακοπή της παραγωγικής διαδικασίας ή της συγκεκριμένης εργασίας, εφόσον διαπιστώσουν ότι τίθεται σε άμεσο κίνδυνο η ζωή ή η υγεία των εργαζομένων, με δυνατότητα λήψης περαιτέρω μέτρων αν η επιχείρηση, μετά την προσωρινή διακοπή ή την επιβολή διοικητικών κυρώσεων, εξακολουθεί να παραβαίνει συστηματικά τις διατάξεις της νομοθεσίας με άμεσο κίνδυνο για τους εργαζόμενους.

6. Επίκαιρη ενημέρωση και χρηστικές πληροφορίες για τη θερμική καταπόνηση

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) δημοσίευσε τον οδηγό Heatatwork – Guidance for workplaces («Ζέστη στην εργασία - Καθοδήγηση για τους χώρους εργασίας») https://osha.europa.eu/el/publications/heat-work-guidance-workplaces  που παρέχει πρακτικές οδηγίες για τον τρόπο διαχείρισης των κινδύνων που συνδέονται με την εργασία σε συνθήκες ζέστης.Ο Οδηγός διατίθεται και στα ελληνικά https://osha.europa.eu/sites/default/files/Heat-at-work-Guidance-for-workplaces_EL.pdf

Σημαντική ενημέρωση διατίθεται στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου για την Υγεία και την Ασφάλεια της Εργασίας (ΕΛΙΝΥΑΕ) https://www.elinyae.gr/themata-yae/thermiki-kataponisi, όπου διατίθεται η πρόσφατα δημοσιευμένη και εκτενώς ενημερωμένη έκδοση για τη θερμική καταπόνηση στην εργασία https://www.elinyae.gr/ekdoseis/biblia/i-thermiki-kataponisi-ston-horo-ergasias , παράλληλα με τις χρηστικές πληροφορίες για την προστασία των εργαζομένων από τονκαύσωνα https://www.elinyae.gr/sites/default/files/2021-03/factsheet%20_11_thermiki_kataponisi.pdf

Στην ιστοσελίδα της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, πέραν των προγνωστικών πληροφοριών για τον καιρό στο σύνολο της χώρας, στις επιμέρους περιφέρειες και πόλεις https://emy.gr/city-page αναρτώνται και προγνωστικοί χάρτες με τα εύρη τιμών του δείκτη WBGT/ΘΥΜΒΑΣ[1] (βιοκλιματικός δείκτης θερμικής καταπόνησης) για εξωτερικούς χώρους πανελλαδικά  http://oldportal.emy.gr/emy/el/forecast/deikths_wbgt

Συλλογικές συμβάσεις εργασίας μπορούν να αναζητηθούν στην ιστοσελίδα του Οργανισμού Μεσολάβησης & Διαιτησίας http://www.omed.gr/syllogikes-rythmiseis και του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης https://ypergasias.gov.gr/syllogikes-rythmiseis-ergasias/

7. Συνδικαλιστική Δράση & Καταγγελίες

Ο προσδιορισμός των μέτρων και η εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου πρέπει να γίνονται με την ενεργό συμμετοχή του Τεχνικού Ασφαλείας και του Ιατρού Εργασίας, σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων. Τα σωματεία και οι επιτροπές υγείας και ασφάλειας έχουν δικαίωμα διαβούλευσης και υπογραφής συλλογικών ρυθμίσεων.

Σε κάθε περίπτωση αποτελεί πάγιο αίτημα της Γ.Σ.Ε.Ε. προς το Υπουργείο Εργασίας η εισαγωγή στην ισχύουσα νομοθεσία για την Υγεία και Ασφάλεια των εργαζομένων ρητών ρυθμίσεων για τις υποχρεώσεις των εργοδοτών και κυρίως απαγορεύσεων για την πρόληψη της καταπόνησης των εργαζομένων και ρύθμισης των συνθηκών εργασίας τους στις περιπτώσεις έκθεσης σε έντονα καιρικά φαινόμενα (καύσωνας, ψύχος κλπ), οι οποίες να συνοδεύονται με αυστηρές κυρώσεις και εντατικοποίηση των έγκαιρων ελέγχων από την Επιθεώρηση Εργασίας.

Επίσης, η Γ.Σ.Ε.Ε. και η Ένωση Εργαζόμενων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) απευθύνουμε έκκληση προς όλους τους καταναλωτές να αποφύγουν τις επόμενες ημέρες και για όσο χρόνο διαρκούν οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες στη χώρα μας, παραγγελίες- μεταφορές προϊόντων για τις οποίες απαιτείται η μετακίνηση εργαζομένων με δίτροχο όχημα, προκειμένου να προληφθεί ο κίνδυνος σοβαρού εργατικού ατυχήματος. Οι εργασίες διανομής (delivery) που εκτελούνται σε εξωτερικό χώρο με δίτροχο όχημα καθίστανται άκρως επικίνδυνες για την υγεία των εργαζομένων και πρέπει να διακοπούν, χωρίς φυσικά απώλεια των αποδοχών τους. Οι καταναλωτές είμαστε και εργαζόμενοι και ως εκ τούτου οφείλουμε να προστατεύσουμε και με τη δική μας συμπεριφορά την υγεία και ασφάλεια των συναδέλφων μας, αξιοποιώντας εναλλακτικές μεθόδους παραλαβής των παραγγελιών, όπως απευθείας από τα καταστήματα/σημεία παραλαβής (takeaway), είτε μέσω άλλων οχημάτων κλιματιζόμενων, εκτός δικύκλων και μοτοποδηλάτων.

Η Γ.Σ.Ε.Ε. βρίσκεται στη διάθεση των εργαζομένων για υποστήριξη και καταγγελίες:

• Γραμματεία Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία της ΓΣΕΕ: email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
• Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων και Ανέργων (ΚΕ.Π.Ε.Α. / ΓΣΕΕ): Τηλ. 210 00 83 630 & 210 00 83 640 | Web: www.kepea.gr
• Δίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ: https://www.inegsee.gr/diktio-ipiresion-pliroforisis-simvouleftikis-ergazomenon-anergon/

ΣΤΟΝ ΚΑΥΣΩΝΑ ΜΕΤΑΚΙΝΟΥΜΑΣΤΕ ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ.