«Η κρίση αποδεκατίζει τις πιο αδύναμες AOC και εκείνες που είναι περισσότερο τοποθετημένες σε τομείς που δεν αντιστοιχούν πλέον στην αγορά», αναλύει ένας γνώστης της Νοτιοδυτικής Γαλλίας
Αν και τα πρώτα κρασιά AOC (ΠΟΠ) γιορτάζουν τα 90 τους χρόνια το 2026, η ονομασία Saint-Sardos δεν θα μπορέσει να γιορτάσει τα 15 της χρόνια, καθώς η παραγωγή κόκκινου κρασιού της –που συνδυάζει τις ποικιλίες tannat και syrah– είναι μηδενική για φέτος στην περιοχή Lomagne (νότια του Tarn-et-Garonne και βόρεια της Haute-Garonne). Βασιζόμενη κατά 97% στο οινοποιείο Vignerons de Saint-Sardos (με έναν μόνο ακόμη ανεξάρτητο αμπελουργό παραγωγό, το κτήμα Latucayne), η AOC της Gasconne έχει τη μοίρα της στενά συνδεδεμένη με τον συνεταιρισμό, ο οποίος δεν μάζεψε σταφύλια φέτος και προετοιμάζει το κλείσιμο της εγκατάστασής του, συνεχίζοντας παράλληλα να πωλεί τα αποθέματά του.
Ιδρυμένο το 1955, το οινοποιείο του Saint-Sardos είχε μόλις πετύχει την επικύρωση του σχεδίου εξυγίανσής του στις 16 Δεκεμβρίου 2025 από το εμπορικό δικαστήριο του Montauban, έπειτα από χρόνια αγώνα για την επανεκκίνησή του, παρά τις εμπορικές και τεχνικές δυσκολίες που έπλητταν τα 135 εκτάρια σε παραγωγή με ναυαγισμένα επίσης σχέδια (όπως η προσέγγιση με τον συνεταιριστικό όμιλο Vinovalie, η οποία ποτέ δεν υλοποιήθηκε ελλείψει ικανοποιητικών προτάσεων και για τα δύο μέρη). Το 2026, για να τροφοδοτηθεί το οινοποιείο, «δεν είχαμε παρά μόνο 8 αμπελουργούς, για 38 εκτάρια σε παραγωγή. Ήταν το τέλος. Προσπαθήσαμε, αλλά υπήρχε τόσο λίγος κόσμος που αποφασίσαμε να σταματήσουμε», αναφέρει ο Hervé Cayrou, ο οποίος προεδρεύει της AOC Saint-Sardos από το καλοκαίρι του 2025.
Τέλη δραστηριότητας
Ο αμπελουργός επισημαίνει ότι όλοι οι συνάδελφοί του συνεταιριστές εκριζώνουν τα αμπέλια τους, εκμεταλλευόμενοι την εθνική πριμοδότηση των 4.000 € ανά εκτάριο που αποδεσμεύτηκε το 2026, και επαγγελματικά επαναπροσανατολίζονται: «ο ένας πηγαίνει στην κοινότητα δήμων, ένας άλλος γίνεται πλακάς στις κατασκευές...»
Μια αναπόφευκτη κατάληξη για τον Hervé Cayrou: «κάθε χρόνο η παραγωγή μειωνόταν. Το 2025 ήμασταν γύρω στα εκατό εκτάρια. Η σοδειά ήταν τόσο κακή, τα πάντα είχαν καεί, παρήγαμε μόνο 16 εκατόλιτρα ανά εκτάριο, ήταν καταστροφικά. Και κάθε δύο χρόνια είχαμε μια κλιματική κρίση που μείωνε τη σοδειά». Η αυξανόμενη επαναληψιμότητα των απωλειών απόδοσης δεν πλήττει μόνο την αμπελουργία, καθώς επηρεάζονται και άλλες αγροτικές παραγωγές: «πολλοί αγρότες σταματούν τις εκμεταλλεύσεις τους. Η περιοχή είναι ήδη πληγείσα, υπάρχουν όλο και περισσότερα ακαλλιέργητα εδάφη, τα οποία κερδίζουν έδαφος με ιλιγγιώδη ταχύτητα». Και πλέον είναι η AOC Saint-Sardos που εγκαταλείπεται σε αγρανάπαυση, καθώς το μοναδικό ανεξάρτητο οινοποιείο περιοχής δεν αναλαμβάνει μόνο του την AOC.
«Ειλικρινά, από οικονομική άποψη και από άποψη φόρτου εργασίας, παρόλο που είμαστε δεμένοι με την ονομασία προέλευσης, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε μόνοι μας. Προχωράμε σε vin de France», συνοψίζει ο Sébastien Almendros, συνδιαχειριστής του κτήματος La Tucayne (7 εκτάρια βιολογικών αμπελώνων στο Bouillac), για τον οποίο τα πάντα προέκυψαν από «το σοκ της πρώτης συνάντησης της χρονιάς με το συνεταιριστικό οινοποιείο. Είχαν πάρει το διοικητικό πράσινο φως για να ξαναρχίσουν, αλλά στην ερώτηση ποιος εκριζώνει, όλοι στην αίθουσα σήκωσαν το χέρι· δεν υπήρχαν πλέον αρκετά σταφύλια και προμηθευτές για να κρατηθούμε».
Ως αντιπρόεδρος επίσης του Οργανισμού Προστασίας και Διαχείρισης της AOC (ODG), ο οινολόγος υποδέχθηκε τις υπηρεσίες του Εθνικού Ινστιτούτου Προέλευσης και Ποιότητας (INAO) για να μελετήσουν τις πιθανές επιλογές για το μέλλον της ονομασίας με αυτήν την παραγωγή του 2026 που είναι μηδενική. «Μας είπαν ότι αποτελούμε μια ιδιαίτερη περίπτωση, ότι είμαστε οι πρώτοι που δημιουργούμε δεδικασμένο», αναφέρει ο Sébastien Almendros, επισημαίνοντας ότι το αποτέλεσμα είναι «η θέση της ονομασίας σε αδράνεια».
Ανατρέχοντας στην ιστορία, το INAO εξηγεί ότι «το συνεταιριστικό οινοποιείο κατείχε ευρεία πλειοψηφία στον όγκο παραγωγής της AOP Saint-Sardos (97% του όγκου). Αποφάσισε τη φιλική εκκαθάρισή του και, κατά συνέπεια, τη διακοπή της οινοποιητικής του δραστηριότητας από τη σοδειά του 2026. Μετά την περίοδο εκριζώσεων, την άνοιξη του 2026 απέμενε δυναμικό 12 έως 15 εκταρίων το πολύ». Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, «οι εμπλεκόμενοι επαγγελματίες εκτίμησαν ότι αυτό το παραγωγικό δυναμικό δεν επέτρεπε πλέον να αναληφθούν οι αποστολές και τα βάρη που αναμένονται από μια ονομασία προέλευσης. Όλες οι υποθέσεις εξετάστηκαν και η κοινότητα επέλεξε, σε έκτακτη γενική συνέλευση, το αίτημα ανάκλησης της αναγνώρισής της ως ODG».
Ευθύνη και θάρρος
«Κατά συνέπεια, ο κωδικός του Μητρώου Πληροφοριακών Αμπελοκαλλιεργειών (CVI) θα απενεργοποιηθεί για τη δήλωση συγκομιδής του 2026, αλλά, βεβαίως, χωρίς αντίκτυπο στην εμπορική διάθεση των αποθεμάτων προηγούμενων ετών η οποία συνεχίζεται», δηλώνει το INAO, το οποίο θέλει να «υπογραμμίσει την ευθύνη και το θάρρος των επαγγελματιών, οι οποίοι διαχειρίστηκαν αυτή τη δύσκολη κατάσταση μέσα από τον διάλογο και τη διαφάνεια, παρά τη δοκιμασία που αυτό αντιπροσωπεύει».
Για τον πρόεδρο της AOC, αυτή η θέση σε αδράνεια «είναι πρωτιά στην Occitanie. Είμαστε οι πρώτοι που σταματάμε μια ονομασία. Οι τελευταίοι, δεν είμαι σίγουρος. Θα το είχα αποφύγει ευχαρίστως», αναγνωρίζει ο Hervé Cayrou, ο οποίος προσθέτει ότι, ως μέλος του συνεταιρισμού, δεν ξέρει πώς θα καταλήξουν τα πράγματα: «προς το παρόν το οινοποιείο τελειώνει τη διάθεση των αποθεμάτων. Αλλά δεν τρέφω αυταπάτες, το δικαστήριο θα ζητήσει από τα μέλη που μπορούν να πληρώσουν. Αυτό προβλέπεται στα καταστατικά του συνεταιρισμού, αλλά πολλοί δεν έχουν πλέον πόρους. Οι πριμοδοτήσεις μας για τις εκριζώσεις θα χρησιμεύσουν απλώς για την πληρωμή των τελευταίων τιμολογίων».
Αν και μια σελίδα γυρίζει για τον αμπελώνα της Νοτιοδυτικής Γαλλίας, το κτήμα La Tucayne σκοπεύει να διατηρήσει την κουλτούρα του κρασιού στην περιοχή. «Κανείς από εμάς δεν θέλει να σταματήσει· κάνουμε υπομονή. Μόλις συλλέξαμε μια καλή ποιοτικά σοδειά σε ένα δύσκολο πλαίσιο, όπου τα καλά νέα είναι σπάνια», εξηγεί ο Sébastien Almendros, ο οποίος εξεπλάγη ευχάριστα από την αντοχή των αμπελιών απέναντι στους καύσωνες: «τα τσαμπιά μας είναι όμορφα και έχουν χυμό: είναι μια σούπερ σοδειά».
Γνωρίζοντας ότι το κτήμα διαθέτει στην αγορά τα μπουκάλια του μετά από χρόνια παλαίωσης, η AOC Saint-Sardos θα εξακολουθήσει να βρίσκεται στην αγορά τα επόμενα χρόνια. Όπως λέει άλλωστε και η ιστοσελίδα του συνεταιριστικού οινοποιείου, «η ιστορία του Saint-Sardos απέχει πολύ από το να τελειώσει, εσείς είστε αυτοί που πρέπει να τη γράψετε και εμείς να της δώσουμε το μελάνι…»
