Ο αμπελοοινικός τομέας της χώρας περνάει κρίση, γεγονός που έγινε σαφές στο τελευταίο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΘΕΑΣ, ύστερα από την πρωτοβουλία της ΚΕΟΣΟΕ και των μελών της. Όπως έγινε κατανοητό, πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα κατά το οποίο υφίσταται ζημιά όλη η αλυσίδα παραγωγής και μεταποίησης, καθώς και ο τελικός αποδέκτης, ο ίδιος ο καταναλωτής.

Η καθοδική πορεία του αμπελοοινικού κλάδου, παρατηρείται διεθνώς, μέσω καταγραφής αρνητικών δεικτών του O.I.V., τόσο σε επίπεδο παγκόσμιων εξαγωγών και συναλλαγών, όσο και σε επίπεδο καλλιέργειας και παραγωγής, επισημαίνει η ΕΘΕΑΣ σε σημερινό έγγραφό της προς τα Υπουργεία Ανάπτυξης, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την ΑΑΔΕ.

Η καταγραφή των προβλημάτων ανά τομέα

1. Παραγωγικός τομέας

Τα κυρίαρχα θέματα που αντιμετωπίζουν οι αμπελοκαλλιεργητές χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, στην αστάθεια παραγωγής λόγω κλιματικών δεδομένων, και στην κατάρρευση του γεωργικού τους εισοδήματος, όπου το κόστος παραγωγής ξεπερνάει την τιμή πώλησης.  

Ειδικότερα, στις μεγάλες αμπελουργικές ζώνες της χώρας οι τιμές σταφυλιών οινοποιίας φέτος υπέστησαν καθίζηση από 30%-60%, παρά τη βίαιη αύξηση του κόστους καλλιέργειας. Ως εκ τούτου, ολοένα και περισσότεροι παραγωγοί βρίσκονται σε ζημιά, καθώς επίσης αδυνατούν να προγραμματίσουν ορθά την καλλιεργητική τους περίοδο. Τα φαινόμενα αυτά προκαλούν ένα κλίμα αβεβαιότητας και οικονομικής ανεπάρκειας, με αποτέλεσμα ολοένα και περισσότεροι αμπελοκαλλιεργητές ωθούνται στην εγκατάλειψη της καλλιέργειας.

2. Εμπορική δραστηριότητα και πτώση τιμών

Παράλληλα η αγορά οίνου υφίσταται στρέβλωση, καθώς δεν πραγματοποιούνται κατάλληλοι έλεγχοι ποιότητας κατά την εισαγωγή οίνων. Η ανάμειξη των οίνων αυτών με ελληνικά κρασιά, και στη συνέχεια η ελληνοποιήσή τους, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στα νόμιμα οινοποιία που τηρούν τα προβλεπόμενα.

Επιπλέον, κατά τη φετινή περίοδο, παρατηρήθηκε η μαζική εισαγωγή επιτραπέζιων ποικιλιών, τα οποία παρανόμως οινοποιήθηκαν, γεγονός το οποίο δημιούργησε κλίμα αθέμιτου ανταγωνισμού.

Στα παραπάνω προβλήματα έρχεται να προστεθεί και η τιμολογιακή πολιτική στον κλάδο της εστίασης, όπου εξακολουθούν να παρατηρούνται τεράστιες υπερτιμολογήσεις τόσο στους εμφιαλωμένους οίνους, όσο και στους οίνους που διατίθενται σε καράφα. Η πρακτική αυτή λειτουργεί αποτρεπτικά για την κατανάλωση οίνου, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον κλάδο.

3. Οδηγική παιδεία και αυστηρότητα αρχών

Κατά τα τελευταία δύο έτη, παρατηρείται σημαντική αυστηροποίηση των μέτρων αστυνόμευσης και των κυρώσεων που αφορούν την οδική ασφάλεια. Τα ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα, σε συνδυασμό με τα αυστηρά όρια επιτρεπόμενης συγκέντρωσης αλκοόλ στο αίμα κατά την οδήγηση, δημιουργούν μια περισσότερο κατασταλτική προσέγγιση, αντί της ουσιαστικής καλλιέργειας οδηγικής παιδείας και της πρόληψης, γεγονός το οποίο έχει περιορίσει σε σημαντικό βαθμό την κατανάλωση οίνου.

Οι προτάσεις της ΕΘΕΑΣ με την ΚΕΟΣΟΕ

Η ανωτέρω περιγραφείσα κατάσταση της αγοράς οίνου, απασχόλησε τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΟΣΟΕ και κατ’ επέκταση της ΕΘΕΑΣ, και αποφασίστηκε ότι, προκειμένου να ανασχεθεί η εγκατάλειψη εκτάσεων αμπελοκαλλιέργειας και οι αμπελοκαλλιεργητές να προβούν στις καλλιεργητικές φροντίδες για την επόμενη χρονιά, θα πρέπει να διενεργηθούν και να εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι που αποσκοπούν:

• στην αντιμετώπιση της άνομης και χωρίς παραστατικά, διακίνησης οίνων,
• στον αυστηρό έλεγχο όλων των οινοποιείων που προβαίνουν σε εισαγωγές οίνων, ως προς την επισήμανσή τους στην ελληνική αγορά
• στον αυστηρό έλεγχο των οινοποιείων που προβαίνουν στην παράτυπη οινοποίηση επιτραπέζιων σταφυλιών.

Προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τα παραπάνω φαινόμενα, τα οποία προκαλούν σημαντικές στρεβλώσεις στην αγορά και υπονομεύουν τον υγιή ανταγωνισμό και το εισόδημα των παραγωγικών φορέων του κλάδου, κρίνεται αναγκαία η σύσταση Ενιαίου Κέντρου Ελέγχου παραγωγής και διακίνησης αγροτικών προϊόντων, με αρμοδιότητα τη διενέργεια συστηματικών και ουσιαστικών ελέγχων αξιοποιώντας τα στοιχεία παραγωγής (ΥΠΑΑΤ, ΟΣΔΕ, ΕΦΕΤ), τα φορολογικά στοιχεία διακίνησης ΑΔΔΕ καθώς και τα στοιχεία του Υπουργείου Ανάπτυξης για τις αθέμητες πρακτικές.

Παράλληλα, κρίνεται επιτακτική η οικονομική ενίσχυση των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων της χώρας εντός του 2026, μέσω του κανονισμού ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis), με ποσό που θα αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ των φετινών και των περσινών τιμών ή, εναλλακτικά, με ενίσχυση ύψους 150 ευρώ ανά στρέμμα, κατά το παράδειγμα της Πορτογαλίας.

Τέλος, επιβάλλεται η ένταξη της αμπελοκαλλιέργειας οινοποιήσιμων σταφυλιών στο καθεστώς των συνδεδεμένων ενισχύσεων της ΚΑΠ, με στόχο τη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων και την αντιμετώπιση του συνεχώς αυξανόμενου ρυθμού εγκατάλειψης των αμπελώνων της χώρας που είναι στήριγμα στην οικονομία της υπαίθρου ειδικά στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές.

Με το σύνθημα «Οι κινηματογράφοι έχουν ζωή», ο Αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης, Κώστας Γιουτίκας, αναλαμβάνει πρωτοβουλία για τη διάσωση των τελευταίων κινηματογράφων που έχουν απομείνει στη Θεσσαλονίκη.

Πρωτοβουλία για να συνεχίσει να χτυπά το καμπανάκι που ειδοποιεί τους θεατές ότι ξεκινά η προβολή στους κινηματογράφους της πόλης, αναλαμβάνει ο Αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης, Κώστας Γιουτίκας.

Στόχος του είναι να απευθυνθεί άμεσα και με συντονισμένες ενέργειες στα συναρμόδια υπουργεία για τη σωτηρία των λιγοστών χειμερινών και θερινών κινηματογράφων, καθώς ο αριθμός τους έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες.

Είναι ενδεικτικό ότι από τους 99 ιδιωτικούς, ανεξάρτητους χειμερινούς κινηματογράφους που λειτουργούσαν στη Θεσσαλονίκη κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, σήμερα έχουν απομείνει μόλις τρεις.

Εξίσου μεγάλος είναι ο κίνδυνος για τα θερινά σινεμά, καθώς από τα περισσότερα από 90 που λειτουργούσαν στο κέντρο και τις συνοικίες της πόλης τη δεκαετία του ’70, σήμερα λειτουργούν μόνο τέσσερα.

«Οι κινηματογράφοι δεν είναι απλώς χώροι προβολής. Είναι ζωντανά κύτταρα πολιτισμού, σημεία συνάντησης του πολίτη με την τέχνη, τόποι κοινωνικής επαφής και ψυχαγωγίας. Είναι χώροι συλλογικής μνήμης, άρρηκτα συνδεδεμένοι με τα βιώματα των ανθρώπων και

τη σύγχρονη ιστορία της πόλης. Οι κινηματογράφοι έχουν ζωή και δίνουν ζωή στη Θεσσαλονίκη. Στην πόλη που φιλοξενεί το παλαιότερο και σημαντικότερο κινηματογραφικό γεγονός στην Ελλάδα, το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου, δεν μπορούμε να αποδεχτούμε σιωπηρά και αθόρυβα τον αφανισμό των κινηματογράφων.

Σε μια περίοδο μάλιστα που καταγράφεται άνθηση της μεγάλης οθόνης και τάση επιστροφής των θεατών στις κινηματογραφικές αίθουσες και τους θερινούς χώρους προβολής, είναι αναγκαίο να διερευνήσουμε και να προωθήσουμε όλους τους δυνατούς τρόπους διάσωσης των λιγοστών ιστορικών κινηματογράφων που μας έχουν απομείνει», επισημαίνει ο κ. Γιουτίκας.

Στο πλαίσιο αυτό ξεκινά άμεσα συναντήσεις με τους ιδιοκτήτες των κινηματογραφικών αιθουσών και των θερινών κινηματογράφων, με την πρώτη συνάντηση να έχει προγραμματιστεί την Τετάρτη, ώστε να καταγραφούν σε πρώτη φάση και από «πρώτο χέρι» τα προβλήματα και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Στην προσπάθεια αυτή και με υποστήριξη από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας θα καταρτιστούν αναλυτικοί φάκελοι για τον καθένα, που θα υποστηρίξουν συγκεκριμένα σε κάθε περίπτωση τις ενέργειες του Αντιπεριφερειάρχη Θεσσαλονίκης, προς τα συναρμόδια Υπουργεία.

Όπως υπογράμμισε ο κ. Γιουτίκας, κατά τη διάρκεια του χαιρετισμού του στην τελετή έναρξης του φετινού 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, «όταν μια πόλη αποφασίζει να προστατεύσει την πολιτιστική της ταυτότητα, μπορεί να το κάνει. Και εδώ υπάρχει ένα παράδειγμα που αξίζει να θυμηθούμε. Στην Αθήνα, το 1997, με πρωτοβουλία της Μελίνας Μερκούρη, 47 θερινοί κινηματογράφοι διασώθηκαν, καθώς χαρακτηρίστηκαν διατηρητέοι ως προς τη χρήση τους. Και οι κινηματογράφοι που έχουν απομείνει στη Θεσσαλονίκη έχουν ζωή. Έχουν κοινό. Έχουν λόγο ύπαρξης».

Δειλά δειλά ξεκίνησε η συγκομιδή του κρόκου στην περιοχή της Κοζάνης, με τους παραγωγούς να βρίσκονται και φέτος στα χωράφια, περιμένοντας να συλλέξουν το πολύτιμο άνθος. Παρά το γεγονός ότι οι καιρικές συνθήκες φαίνεται να ευνοούν την καλλιέργεια, η εικόνα που παρουσιάζουν τα περισσότερα κροκοχώραφα προκαλεί προβληματισμό, καθώς η ανθοφορία είναι μέχρι στιγμής ιδιαίτερα περιορισμένη.

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Αναγκαστικού Συνεταιρισμού Κροκοπαραγωγών Κοζάνης, Βασίλης Μητσόπουλος, οι παραγωγοί δεν γνωρίζουν μέχρι στιγμής τους λόγους για τους οποίους το άνθος δεν έχει εμφανιστεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Η ελπίδα όλων είναι ότι τις επόμενες ημέρες η εικόνα θα αλλάξει και τα κροκοχώραφα θα γεμίσουν με τα χαρακτηριστικά μοβ άνθη. Η αγωνία είναι μεγάλη, καθώς η παραγωγή του κρόκου Κοζάνης παρουσιάζει σημαντική μείωση τα τελευταία χρόνια.

Ενδεικτικά, την προηγούμενη χρονιά, εξαιτίας των δυσμενών καιρικών συνθηκών, η συγκομιδή περιορίστηκε μόλις στους 700 κιλά, όταν σε καλές παραγωγικές χρονιές έφτανε ακόμη και τους τέσσερις τόνους. Ο κρόκος, γνωστός και ως «χρυσάφι της γης της Δυτικής Μακεδονίας», αποτελεί ένα από τα πιο πολύτιμα αγροτικά προϊόντα της περιοχής. Η καλλιέργειά του απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα, ενώ η συγκομιδή γίνεται αποκλειστικά με το χέρι, σε μια διαδικασία ιδιαίτερα κοπιαστική και απαιτητική.

Κάθε άνθος συλλέγεται προσεκτικά από το χωράφι και τοποθετείται σε μεγάλα καλάθια. Ακολουθεί η μεταφορά του στα σπίτια των παραγωγών, όπου πραγματοποιείται ο διαχωρισμός των στιγμάτων από τα πέταλα. Στη συνέχεια, με το λίχνισμα απομακρύνονται τα ανεπιθύμητα υπολείμματα, ώστε να παραμείνουν οι πολύτιμοι κόκκινοι στήμονες. Ακολουθούν ο καθαρισμός, ο διαχωρισμός των κόκκινων στιγμάτων από τα κίτρινα μέρη του άνθους και η αποξήρανση. Μετά από έναν ακόμη καθαρισμό, το προϊόν παραδίδεται στον Συνεταιρισμό, όπου ακολουθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι και η συσκευασία του, με αυστηρές προδιαγραφές ποιότητας.

Ενδεικτικό της δυσκολίας παραγωγής είναι ότι για να συγκεντρωθεί μόλις ένα κιλό αποξηραμένου κρόκου απαιτούνται περίπου 150.000 άνθη. Η υψηλή του αξία συνδέεται ακριβώς με αυτή την επίπονη διαδικασία, αλλά και με τις ιδιαίτερες ιδιότητές του. Η ενιαία τιμή διάθεσης του κρόκου Κοζάνης φτάνει σήμερα τα 2.500 ευρώ το κιλό, επιβεβαιώνοντας την υψηλή αξία του προϊόντος, αλλά και την απαιτητική διαδικασία παραγωγής του. Το πολύτιμο προϊόν, που συσκευάζεται στις εγκαταστάσεις του Αναγκαστικού Συνεταιρισμού Κροκοπαραγωγών Κοζάνης, διατίθεται στην ελληνική αγορά αλλά και σε αγορές του εξωτερικού, αποτελώντας ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εξαγώγιμα προϊόντα της περιοχής.

Προς το παρόν, πάντως, η εικόνα στα κροκοχώραφα προκαλεί ανησυχία στους παραγωγούς. Όλοι στρέφουν το βλέμμα στις επόμενες ημέρες, ελπίζοντας ότι το πολύτιμο μοβ άνθος θα κάνει την εμφάνισή του, ώστε η φετινή συγκομιδή να μην αποδειχθεί ακόμη μία δύσκολη χρονιά για τον κρόκο Κοζάνης.

Η βρετανική κυβέρνηση αγνοεί τις εκκλήσεις του κλάδου και ανακοινώνει, στο πλαίσιο του Προϋπολογισμού που παρουσιάστηκε στις 28 Οκτωβρίου, αύξηση 4,55% στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα αλκοολούχα ποτά.

Στη βρετανική αγορά, οι φόροι μπορούν να αντιπροσωπεύουν έως και τα δύο τρίτα της τιμής ενός μπουκαλιού κρασιού.

Χαρακτηρίζοντας την αύξηση αυτή «σοκαριστική», ο Miles Beale, διευθυντής της Wine & Spirit Association που εκπροσωπεί περισσότερες από 300 επιχειρήσεις του τομέα, καταγγέλλει ένα «ιλιγγιώδες φορολογικό σοκ». Εκτιμά ότι αυτή η νέα αύξηση «απειλεί να προκαλέσει ασφυξία τον βρετανικό κλάδο ποτών, ο οποίος δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να μετακυλήσει τις αυξήσεις των τιμών στους καταναλωτές, των οποίων η αγοραστική δύναμη βρίσκεται ήδη υπό πίεση».

Στην πράξη, από την 1η του προσεχούς Φεβρουαρίου, η αύξηση αυτή θα μεταφραστεί, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, σε επιπλέον κόστος 18 πενών (δηλαδή περίπου 22 λεπτά του ευρώ) σε ένα μπουκάλι κόκκινο κρασί με 14,5% αλκοόλ. Θα ανέλθει  τις 16 πένες σε ένα μπουκάλι αφρώδους οίνου με 12% αλκοόλ, έναντι 14 πενών για ένα Prosecco με 11% αλκοόλ. Οι αυξήσεις θα είναι ακόμη πιο έντονες για τα ενισχυμένα κρασιά και τα αποστάγματα: 25 πένες σε ένα μπουκάλι Porto, 49 πένες για το τζιν και 52 πένες για το ουίσκι.

Οι προηγούμενες αυξήσεις έχουν επιφέρει πτώση 8% στις πωλήσεις κρασιών από το 2023

Αυτή η νέα αύξηση επιβεβαιώνει αυτό που η WSTA χαρακτηρίζει ως «τη μεγαλύτερη αύξηση των φόρων στο αλκοόλ εδώ και 50 χρόνια». Από την έναρξη ισχύος του νέου συστήματος υπολογισμού των ειδικών φόρων κατανάλωσης τον Αύγουστο του 2023, οι όγκοι των κρασιών που πωλήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο μειώθηκαν κατά 8% και των αποσταγμάτων κατά 15%, σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς που επικαλείται η ένωση.

Με αυτή τη νέα προσαύξηση, οι φόροι σε ένα μπουκάλι κόκκινο κρασί 14,5% αλκοόλ θα έχουν αυξηθεί κατά 1,50 λίρα (£), δηλαδή κατά 56%, μέσα σε τριάμισι χρόνια. Η αύξηση θα φτάσει τα 2,19 £ (+61%) για το Porto –του οποίου ο ΕΦΚ θα ανέλθει στα 4,80 £ ανά μπουκάλι τον ερχόμενο Φεβρουάριο– και  25% για το τζιν (+2,15 £). Μόνο οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης σε ένα μπουκάλι τζιν θα ανέρχονται τότε σε 9,33 £. Αριθμοί που, πράγματι, προκαλούν ζάλη…

Σημείωση ΚΕΟΣΟΕ : Η βρετανική κυβέρνηση ακολουθεί κατά γραμμα τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ), ο οποίος προτρέπει τις κυβερνήσεις παγκόσμια, να αυξήσουν τους φόρους κατανάλωσης των αλκοολούχων ποτών, προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωσή τους.